Isroil rejimi rahbari Benjamin Netanyahu o‘tgan oy bo‘lib o‘tgan umumiy saylovda arab partiyalarining muvaffaqiyatiga bergan javobi uchun tanqidga uchradi; tanqidchilar uning asosan falastinlik fuqarolarni ifodalovchi 19 nafar Knesset deputatiga qarshi irqiy qo‘zg‘atuvchilikni kuchaytirganini aytdi. Maqolaga ko‘ra, uning so‘z va xatti-harakatlari muhim, chunki ayrim tarafdorlar buni zo‘ravonlikka imkon sifatida talqin qilishi mumkin, uning niyatlari esa hokimiyatda qolish istagi va lavozimni tark etsa korrupsiya ishi xavf ostida qolishi mumkinligi bilan bog‘liq.
Asosiy faktlar: Netanyahu arab partiyalaridan 19 nafar deputatni terrorizm tarafdorlari sifatida ko‘rsatgan va ular bilan hamkorlikka tayyor yahudiy yoki sionist partiyalarni hamkor sifatida taqdim etgan; maqola uning ritorikasini 1995-yil 4-noyabrdagi Yitzhak Rabin qotilligiga qadar bo‘lgan qo‘zg‘atuvchilik muhiti bilan bog‘laydi; shuningdek u bosh vazir bo‘lganidan keyin ham o‘sha davrdagi roli uchun hech qachon uzr so‘ramaganini ta’kidlaydi.
Kengroq tarixiy kontekst 1990-yillarga borib taqaladi: Rabin Isroil-falastin mojarosiga tinch yechim izlash yo‘lida Oslo kelishuvlarini imzolaganidan keyin Isroil o‘ng qanotining asosiy nafrat nishoniga aylangan. Diniy-messiyanik yo‘nalishdagi shaxslar, jumladan bir nechta ravvinlar, Rabinni Isroil yerlarining bir qismini g‘ayriyahudiylarga berayotganlikda ayblab, din rodef nomli hukm chiqargan; Yigal Amir esa qotillikni oqlash uchun aynan shu hukmga tayanib chiqqan. O‘sha paytda Likud raisi va oppositsiya yetakchisi bo‘lgan Netanyahu qo‘zg‘atuvchilikni qoralamagan va Rabin surati natsist formada tasvirlangan Quddusdagi norozilikda ishtirok etgan deb ta’riflanadi; maqola buni unga pushaymonlik o‘rgatishi kerak bo‘lgan saboq sifatida ko‘rsatadi.
Maqola Leah Rabinning so‘zlarini keltiradi: u Netanyahu Likud mitingida erining qiyofasi natsist formada tasvirlangan paytda u yerda bo‘lganini va buni to‘xtatmaganini eslaydi, shuningdek u hech qachon kechirmaganini va u hech qachon uzr so‘ramaganini aytadi. Unda barcha 19 deputatni, alohida va jamoa bo‘lib, terrorizm tarafdorlari deb ayblash, shuningdek ular bilan koalitsiya tuzishga tayyor partiyalarni hamkor sifatida taqdim etish ochiq ov mavsumi e’lon qilishga teng ekanini aytiladi. Netanyahu parlament immunitetini suiiste’mol qilib, haqiqatga zarracha to‘g‘ri kelmaydigan ayblovlar qilayotgani ham ta’kidlanadi. Uning hozirgi vaziyati hokimiyatda qolish huquqiga ega ekanligi haqidagi kuchli hissi va lavozimni tark etsa korrupsiya ishini yakunlashdan saqlashga qaratilgan harakatlari xavf ostida qolishi mumkinligi o‘rtasida qolib ketgan deb ta’riflanadi.
Ogohlantirish shundan iboratki, bunday tilni odatiylashtirish irqchilik jinini shishadan chiqaradi va tarix qo‘zg‘atuvchilik oqibatlariga misol beradi. Hal qilinmagan savollar orasida Netanyahu ritorikasi davom etishi-etmasligi, siyosiy raqiblari hukumat koalitsiyasini shakllantira olishi va Isroil rejimi hamda uning institutlari bosh vazirni saylangan vakillarga hujum qilishda parlament immunitetidan foydalanayotganlikda ayblashga qanday javob berishi bor. Manba matni qo‘zg‘atuvchilik saylov kampaniyasi davomida boshlanganini ham ko‘rsatadi, biroq u shu joyda jumla o‘rtasida to‘xtab qolgani uchun yakuniy tafsilotlar to‘liq emas.
Source: www.aljazeera.com