AQSh va Isroilning Eron ustidagi urushi ikkinchi haftasiga kirgan bir paytda, urushning eng qonli voqeasi sifatida 28-fevral kuni Eronning janubidagi qizlar maktabiga qilingan raketa hujumi ajralib turadi. Hujum natijasida 170 dan ortiq odam, asosan maktab o‘quvchilari, halok bo‘ldi. Voqea sodir bo‘lgan Shajareh Tayyebeh maktabi Minab shahrida, Islom Inqilobi Qo‘riqchilar Korpusi (IRGC) bazasi yaqinida joylashgan edi.
Hujumga javoban Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi ijtimoiy tarmoqlarda maktab vayron bo‘lgan va “begunoh bolalar” halok bo‘lgan suratni joylashtirib, “Eron xalqiga qarshi bu jinoyatlar javobsiz qolmaydi” deb e’lon qildi. Eron tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Esmoil Bag‘ae ham BMT Xavfsizlik Kengashidan chora ko‘rishni talab qilib, “ochiq-oydin jinoyat”ni qoraladi.
Dastlabki tergovlar shuni ko‘rsatadiki, maktab AQShning Tomahawk raketasi bilan nishon xatosi tufayli urilgan bo‘lishi mumkin. Tahlilchilarning fikricha, maktab IRGC dengiz floti binolari bilan bir blokda joylashganligi sababli, AQSh Markaziy Qo‘mondonligi nishonlar ro‘yxatini yangilamagan bo‘lishi mumkin. Vashingtondagi Strategik va Xalqaro Tadqiqotlar Markazining katta maslahatchisi, iste’fodagi polkovnik Mark Kansian Al Jazeeraga bergan intervyusida: “Ko‘rinishicha, bino bir necha yil oldin harbiy maqsadlardan maktabga o‘zgartirilgan va Markaziy Qo‘mondonlik nishonlash guruhi bu o‘zgarishni sezmagan” dedi.
AQSh prezidenti Donald Trump dastlab hujumni Eronning o‘zi amalga oshirgan bo‘lishi mumkinligini aytdi, ammo buning hech qanday dalili yo‘q. AQSh mudofaa vaziri Pit Hegset esa tergov davom etayotganini aytib, Trumpning bahsini qo‘llab-quvvatlamadi. The New York Times gazetasi o‘zining ertasi kungi maqolasida maktabga AQSh Tomahawk raketasi urilgani va buning sababi nishon xatosi ekanligi haqida xabar berdi.
Isroil harbiy nashri Nadav Shoshani: “Biz bir necha marta tekshirdik va Isroil armiyasi bilan maktabda sodir bo‘lgan voqea o‘rtasida hech qanday aloqani topa olmadik” deb e’lon qildi. AQSh Senatidagi deyarli barcha demokratlar Hegsetga maktab hujumi bo‘yicha “tezkor tergov” o‘tkazishni talab qilgan murojaatnoma imzoladilar. Murojaatnomada halok bo‘lganlarning ko‘pchiligi 7 yoshdan 12 yoshgacha bo‘lgan qizlar ekanligi va na AQSh, na Isroil hukumatlari hujum uchun javobgarlikni o‘z zimmalariga olmaganligi ta’kidlangan.
Tarixiy jihatdan, AQSh qurolli kuchlari fuqarolik shaxslarni nishonga olishda bir qator xatolarga yo‘l qo‘ygan. 1999-yilda Yugoslaviyani bombardimon qilish paytida AQSh Xitoy elchixonasining qo‘shimcha binosini Yugoslav harbiy ob’ekti deb noto‘g‘ri aniqlab urdi. 1991-yilda “Cho‘l bo‘roni” operatsiyasi paytida Bag‘doddagi Amiriyax bunkeriga hujum qilib, 400 dan ortiq fuqaroni halok qildi. 1968-yilda Vyetnam urushi paytida My Lay qirg‘inida AQSh askarlari 347 dan 504 gacha fuqaroni o‘ldirishgan. Ushbu voqealar AQShning fuqarolik qurbonlari bilan bog‘liq muammoli tarixini ko‘rsatadi.
Ekspertlarning fikricha, hatto AQSh javobgarligini rasman tan olsa ham, cheklangan oqibatlarga olib kelishi mumkin. Mark Kansian: “Agar xato bitta shaxsga bog‘liq bo‘lsa, intizomiy choralar ko‘rish imkoniyati bor. Biroq, vazir (Hegset) xizmatchilarga doim ‘Men sizni qo‘llab-quvvatlayman’ deb aytgan, shuning uchun choralar ko‘rish ehtimoli past” dedi. Minab maktabi portlashi tergovi hali davom etmoqda, ammo rasmiy tan olinish faqat cheklangan natijalarga olib kelishi kutilmoqda.
Source: www.aljazeera.com