AQSh va Isroil rejimlari Eron ustiga keng ko‘lamli havo hujumlarini amalga oshirishni davom ettirmoqda, hatto quruqlikdagi operatsiyani ham istisno qilmay, bu Tehronni taslim bo‘lishga majbur qilish maqsadida amalga oshirilmoqda. Biroq, Eronning mudofaa sxemalari mamlakatning murakkab geografik o‘rnini va raqibning nosimmetrik salohiyatini hisobga olgan holda qurilgan.
Ma’lumotlarga ko‘ra, Eronning faol harbiy xizmatchilari soni 600 mingdan oshadi, ulardan 420 mingi muntazam armiya, 190 mingi esa Islom inqilobi gvardiyasi korpusining (KСIR) elit qismlari hisoblanadi. Shuningdek, ko‘ngilli Basij tashkiloti mavjud bo‘lib, mobilizatsiya e’lon qilinganda qurolli kuchlarning umumiy soni bir necha milliongacha yetishi mumkin. Eronning harbiy doktrinasi kuchliroq raqibga qarshi to‘g‘ridan-to‘g‘ri frontal qarshilik ko‘rsatishni nazarda tutmaydi, balki nosimmetrik urush va har bir viloyatda mustaqil harbiy qo‘mondonlikni o‘z ichiga olgan "mozaik mudofaa"ga asoslangan.
Eron Yaqin Sharq, Markaziy va Janubiy Osiyo tutashgan joyda joylashgan. Agar urush yangi bosqichga o‘tsa, quruqlikdagi bosqin qaysi yo‘nalishlardan amalga oshirilishi mumkin? Asosan ikki variant mavjud: shimoldagi tog‘li hududlar orqali, kurd rayonlarida yoki neftga boy janubiy tekisliklar orqali. Shimoliy yo‘nalish – Eron uchun yangi emas, mamlakat 1980–1988 yillardagi Iroq bosqiniga qarshi mudofaa tajribasiga ega.
Biroq, harbiy tahlilchilarning fikriga ko‘ra, eng ehtimoliy stsenariy to‘g‘ridan-to‘g‘ri armiya bosqini emas, balki Eron ichida va uning chegaralarida turli separatistik kayfiyatdagi vositachi kuchlar orqali qurolli to‘qnashuvlarni qo‘zg‘atishdir. Bu yerda Eron bilan chegaradosh Iroqda yashovchi 8 millionga yaqin kurdlar alohida rol o‘ynashi mumkin. Ma’lum manbalar kurd qurolli guruhlari chegaradosh hududlarda Eron xavfsizlik kuchlariga hujum boshlashi mumkinligini xabar qilmoqda, bu Eron armiyasining e‘tiborini bir necha frontga tarqatishi va ichki noroziliklarni kuchaytirishni osonlashtirishi mumkin.
Eron-Iroq chegarasining shimoliy qismi deyarli butunlay Zagros tog‘ tizimidan o‘tadi – bu Yaqin Sharqdagi eng murakkab harbiy landshaftlardan biridir. Tog‘ tizimlari, tor daralar, balandliklar va o‘rmonli hududlar muntazam armiyalar uch juda noqulay, ammo partizan urushi uchun ideal. Markaziy qism Kermanshoh va Ilom viloyatlariga to‘g‘ri keladi, bu hudud kamroq tog‘li, lekin murakkab vodiy va tor yo‘llarga ega. Janubiy qism Xuziston viloyatida joylashgan bo‘lib, bu Eron iqtisodiyotining yurak qismi hisoblanadi, mamlakat neftining katta qismi shu yerda qazib olinadi. Geografik jihatdan bu tekislik – yirik qo‘shinlar, jangovar mashinalar va og‘ir texnika uchun eng qulay yo‘nalish.
Eron chegarani strategik xavf zonasi sifatida ko‘rib, bu yerda asosan KСIR nazorati ostida katta harbiy kuchlarni saqlaydi. Chegarada 150 dan ortiq Eron harbiy ob’ektlari mavjud. Shuningdek, Basijning xalq mobilizatsiyasi tizimi mavjud. Eronning harbiy doktrinasi dastlab kuchsizroq raqib – AQSh va Isroil rejimlari bilan urush uchun yozilgan, bu to‘g‘ridan-to‘g‘ri frontal qarshilikni nazarda tutmaydi, balki nosimmetrik urush va tarqalgan, cho‘zilgan qarshilikni anglatadi.
Source: kun.uz