O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 23-mart kuni ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi 2026–2030-yillarga mo‘ljallangan ustuvor umummilliy loyihalar yuzasidan tanishgan taqdimotda mamlakatda 2 ta yangi botanika va 16 ta dendrologiya bog‘ini tashkil etish rejalashtirilganligini ma’lum qildi. Bu loyiha “Yashil makon” konsepsiyasi doirasida amalga oshiriladi, uning maqsadi mahalliy va xorijiy o‘simliklarni o‘rganish, saqlash va namoyish etish, shuningdek, daraxt va buta turlarini introduksiya qilish orqali biologik xilma-xillikni himoya qilishdir.
Hozirgi kunda O‘zbekistonda faqat 3 ta botanika bog‘i mavjud bo‘lsa, reja asosida 2028-yilga qadar Qoraqalpog‘iston Respublikasi, barcha viloyatlar va Toshkent shahrida maydoni 100 gektardan kam bo‘lmagan yangi bog‘lar tashkil etiladi. Bu jarayonda har bir hududning tuproq-iqlim sharoiti hisobga olinib, mos daraxt va butalar tanlanadi, ular orasida turli floristik ekspozitsiyalar, oranjereya, ko‘chatxona va gulxona kabi obyektlar joylashtiriladi.
Loyihaning asosiy maqsadlaridan biri 2030-yilga qadar mamlakatdagi umumiy yashillik darajasini 14,2 foizdan 30 foizgacha oshirish, PM2,5 va PM10 konsentratsiyasini 20–25 foizga kamaytirish va iqlimi og‘ir hududlarda havo haroratini o‘rtacha 1,5–2 darajaga pasaytirishdir. Bu atrof-muhit muammolarini hal qilishga qaratilgan keng qamrovli tashabbus hisoblanadi.
Taqdimotda, shuningdek, Toshkent shahrida 108 gektar maydonda Milliy dendrologiya bog‘ini barpo etish konsepsiyasi ham taqdim qilindi. Ushbu yirik yashil hududda 50 ming tup daraxt ko‘chati va 100 ming tup buta o‘simliklari ekilishi, shuningdek, “Dunyo daraxtlari” hududi, 6 ta iqlim mintaqasiga xos o‘simliklar kolleksiyasi va sun’iy ko‘l kabi obyektlar qurilishi rejalashtirilgan. Bog‘ havo haroratini 2–4 darajaga pasaytirib, namlikni 10–15 foizga oshirishi mumkin.
Milliy dendrologiya bog‘i nafaqat ko‘kalamzor hudud, balki ilmiy, ma’rifiy va jamoat makoni sifatida ham shakllantiriladi, unda zamonaviy ekologik texnologiyalar, jumladan quyosh panellari va avtomatlashtirilgan sug‘orish tizimlari qo‘llaniladi. Bu Markaziy Osiyo atrof-muhit va iqlim o‘zgarishi universiteti (Green University) uchun tabiiy laboratoriya va aholi uchun bioturizm markaziga aylanadi, ammo loyihaning moliyaviy xarajatlari va uzoq muddatli samaradorligi haqida savollar qolmoqda.
Source: www.gazeta.uz