O‘zbekistonning janubidagi Jarkutan arxeologik majmuasida xalqaro olimlar guruhi tomonidan noyob topilma amalga oshirildi. Taxminan 4 ming yillik bronza davriga oid besh yoshli bolaning bosh suyagida trepanatsiya — jarrohlik amaliyoti izlari aniqlangan.

Tadqiqotchilarning fikricha, bu Markaziy Osiyoda eng qadimiy jarrohlik operatsiyasining isboti bo‘lib, Osiyodagi eng dastlabki misollardan biridir. Bola skeleti taxminan uch yoshli boshqa bola qoldiqlari bilan bir qabrda topilgan.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, trepanatsiya tosh yoki suyak asboblar yordamida amalga oshirilgan. Qadimda bunday aralashuv epilepsiya, migren yoki ruhiy kasalliklarni davolash urinishi bo‘lgan, shuningdek, marosimiy ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin.

Topilma Italiya va O‘zbekiston olimlaridan iborat guruh tomonidan Afg‘oniston chegarasi yaqinidagi Jarkutanda qilingan. Qazishmalar dafn miloddan avvalgi III ming yillik oxiriga tegishli ekanini ko‘rsatgan.

O‘sha davrda Jarkutan Oks sivilizatsiyasi (Baqtriya-Marg‘iyona arxeologik majmuasi) shahar markazlaridan biri bo‘lgan. Bu madaniyat rivojlangan qishloq xo‘jaligi va boy moddiy meros bilan ajralib turgan.

Qazishma rahbari arxeolog Enriko Askalonening so‘zlariga ko‘ra, topilma yangi savollar tug‘diradi: qadimgi jamiyatda bunday operatsiyalarni kim bajargan, odamlar qanday bilimga ega bo‘lgan va nima uchun besh yoshli bolaga aralashuv qilingan.

Olimlar keyingi tadqiqotlar davomida javob topishga umid qilmoqda. Avvalroq Xitoy-O‘zbekiston arxeologik ekspeditsiyasi Surxondaryo viloyatidagi Bandixon II da miloddan avvalgi X asrda asos solingan qadimiy shahar qoldiqlarini ochgan edi.

Source: podrobno.uz