Toshkentdagi 275-maktabda yuz bergan shov-shuvli voqea jamoatchilikni ikki qarama-qarshi lagerga ajratdi. Bir guruh (asosli ravishda) o‘qituvchi o‘smirlarga nisbatan jismoniy zo‘ravonlik qo‘llamasligi kerakligini ta’kidlaydi. Boshqalar esa, ko‘pchilikni tashkil etgan holda, bolalar jazoga loyiq ekanini aytadi: “Hozirgi maktab o‘quvchilari qandayligini tasavvur ham qilmaysiz”.
Gazeta fikricha, voqeada faqat bir tomonni ayblash eng noto‘g‘ri yondashuvdir. Ekspertlar ta’kidlaganidek, bu holat ko‘plab omillar oqibati bo‘lib, sohadagi muammolar o‘n yillar davomida to‘planib kelgan. Hukumat ularni bosqichma-bosqich hal etish ustida ishlamoqda, biroq bu vaqt talab qiladi. Vaziyatda ham o‘quvchilarni, ham o‘qituvchini mojaro qurbonlari deb atash mumkin.
Birinchi muammo: maktab ta’limi tizimida o‘quvchilarning deviant xulq-atvori bilan ishlash bo‘yicha aniq protokollar mavjud emas. Nizoli vaziyatda o‘qituvchi o‘quvchilar bilan yakka qoladi va mojaroni hal qilish ko‘plab omillarga bog‘liq. Jahon amaliyotida esa o‘qituvchi bunday o‘quvchilarni maxsus tayyorgarlikdan o‘tgan xodimlarga topshiradi, ular esa darsdan chetlatish, psixolog bilan suhbat kabi choralarni qo‘llaydi.
Ikkinchi muammo: maktablarda samarali psixologik yordam mexanizmlari yo‘q. Psixologlar kam (yuzlab va hatto minglab o‘quvchilarga bittadan to‘g‘ri keladi), ular asosan qog‘ozbozlik bilan band. Sinf rahbarlari ham o‘z darslari va hisobotlari bilan band, shuning uchun sinfdagi psixologik muhitni o‘rganishga vaqt topolmaydi. Hissiy charchash yoqasiga kelgan o‘qituvchi yordam so‘rab murojaat qiladigan joy yo‘q.
Uchinchi muammo: ta’lim tizimida o‘qituvchining fan bilimiga ortiqcha e’tibor qaratiladi, ammo pedagogik psixologiya, sinfni boshqarish, nizosiz hal qilish kabi jihatlarga kam ahamiyat beriladi. O‘qituvchilarni tayyorlash va malakasini oshirish dasturlarida bu fanlar yo‘q yoki formal tusga ega. Attestatsiya ham asosan nazariy bilimlarni tekshiradi, amaliy mahoratni baholamaydi.
To‘rtinchi muammo: o‘qituvchining o‘quvchilarga ta’sir ko‘rsatish vositalari kam. O‘qituvchilar “ikki” baho qo‘ymaslikka harakat qiladi, o‘quvchini ikkinchi yilga qoldirish mexanizmlari ishlamaydi. Yuqori sinf o‘quvchilari buni biladi va suiiste’mol qiladi. Maktab o‘quvchilarni jamiyatga tayyorlaydigan, xavfsiz va rivojlantiruvchi muhit bo‘lishi kerak, ammo tizimli muammolar hal etilmas ekan, bunga erishib bo‘lmaydi.
Source: www.gazeta.uz