Jahon bankining E-GATE (Elevating Global Access Through E-commerce) dasturining ikkinchi bosqichi doirasida bo‘lib o‘tgan tadbirda Uzum bosh direktori Nikolay Seleznev so‘zga chiqdi. Uning ta’kidlashicha, mintaqa davlatlari uchun elektron tijoratning o‘sishi emas, balki uning iqtisodiy rivojlanishga ta’siri muhim ahamiyatga ega.
Zamonaviy raqamli platformalar biznesni yashirin sektordan chiqarishga, yangi ish o‘rinlari yaratishga, kichik va o‘rta tadbirkorlikni rivojlantirishga, iqtisodiyotni raqamlashtirishga va zamonaviy logistika infratuzilmasini, jumladan, transchegaraviy yetkazib berish yo‘nalishlarini shakllantirishga yordam beradi.
«Markaziy Osiyo davlatlari uchun nafaqat onlayn savdo hajmini, balki u yaratadigan iqtisodiy samarani ham baholash muhim. Gap yangi ish o‘rinlari, tadbirkorlikni rivojlantirish, iqtisodiyot shaffofligini oshirish, raqamlashtirish va millionlab odamlar uchun zamonaviy xizmatlar paydo bo‘lishi haqida bormoqda. Aynan mahalliy o‘yinchilar bugungi kunda ushbu o‘zgarishlarning harakatlantiruvchi kuchiga aylanmoqda», — dedi Nikolay.
Uning so‘zlariga ko‘ra, raqamli iqtisodiyotning barqaror rivojlanishi davlat, biznes va moliya institutlari hamkorligisiz mumkin emas. Uzum O‘zbekistonda raqamli infratuzilmani yaratishga 500 million dollardan ortiq sarmoya kiritgan va aholi hamda tadbirkorlar uchun xizmatlar ekotizimini rivojlantirishga mablag‘ ajratishda davom etmoqda.
«Elektron tijorat bugungi kunda faqat savdo maydonchalarini rivojlantirish masalasi emas. U raqamli transformatsiyaning muhim qismiga aylandi, bu esa ishonchli aloqa, zamonaviy to‘lov yechimlari, samarali logistika, ma’lumotlar almashinuvi va qulay tartibga solishsiz mumkin emas.»
E-GATE dasturining birinchi bosqichi Markaziy Osiyo kompaniyalari raqamli savdoga tayyor ekanligini ko‘rsatdi: ishtirokchilar 23 million AQSh dollaridan ortiq qiymatga yangi shartnomalar tuzdilar va onlayn kanallar orqali 70 dan ortiq eksport bozorlariga chiqdilar.
Jahon banki guruhining raqamli rivojlanish bo‘yicha katta mutaxassisi Sandra Sardjentning ta’kidlashicha, keyingi qadam — bu sa’y-harakatlarni kengaytirish. Endi alohida muvaffaqiyatli loyihalardan tizimli yechimlarga o‘tish muhim, bu butun mintaqada raqamli iqtisodiyot salohiyatini ochishga va yangi ish o‘rinlari yaratishga yordam beradi.
Eng muhim omillardan biri logistika infratuzilmasi bo‘lib qolmoqda. Xususan, O‘zbekistonda joriy yilda paydo bo‘ladigan bond omborlarini yaratish haqida gap boradi. Bunday yechimlarni rivojlantirish tashqi savdo faolligi o‘sishi va logistika jarayonlari samaradorligini oshirish hisobiga byudjet tushumlarini 15–20 foizga oshirishi kutilmoqda.
Bozorning keyingi o‘sishi uchun yana bir muhim shart — mintaqa davlatlari o‘rtasida tartibga solish talablarini uyg‘unlashtirish. Elektron savdo uchun yagona qoidalarni yaratish kichik va o‘rta biznesga milliy raqamli platformalar orqali qo‘shni davlatlar bozorlariga qonuniy va ancha oson chiqish imkonini beradi.
Xalqaro o‘yinchilarni jalb qilish istiqbollari haqida gapirar ekan, Nikolay Seleznev Amazon va boshqa global platformalar an’anaviy ravishda asset-light modelida ishlashini va odatda zarur infratuzilma yaratilgan bozorlarga kirishini ta’kidladi.
Muhokamada, shuningdek, Avval Marketplace (Tojikiston) bosh direktori Firuza Xasanov, Jumia Group vitse-prezidenti Abdessalam Benzituni, Alibaba Groupning Markaziy Osiyo bo‘yicha direktori Lyu Fan, DHLning MDH va Qozog‘istondagi boshqaruvchi direktori Yevgeniy Bagdashkin, Courseraning Janubiy va Sharqiy Yevropa hamda Markaziy Osiyo bo‘yicha mintaqaviy direktori Kristin Naltchajyan va «Fridom Bank Qozog‘iston» AJ direktorlar kengashi maslahatchisi Oleg Smolyakov ishtirok etdi.
Shuningdek, muhokama ishtirokchilari aholining raqamli va moliyaviy savodxonligi darajasini oshirish, shuningdek, tez rivojlanayotgan raqamli iqtisodiyot uchun mutaxassislar tayyorlash zarurligini ta’kidladilar.
Muhokama ishtirokchilari Markaziy Osiyoda transchegaraviy savdo va raqamli iqtisodiyotni yanada rivojlantirish davlat, biznes va xalqaro hamkorlarning sa’y-harakatlarini muvofiqlashtirishni, shuningdek, mintaqaviy raqamli platformalarni kengaytirish uchun sharoit yaratishni talab qiladi, degan fikrga kelishdi. Tadbir tashkilotchisi Jahon banki bo‘lib, O‘zbekiston, Tojikiston va Qirg‘izistondan elektron tijorat regulyatorlari hamkorlik qildi.
Source: uznews.uz