Toshkent hukumati yaqin yillarda xorijiy kompaniyalar bilan birgalikda amalga oshiriladigan yirik transport loyihalari ro‘yxatini e’lon qildi. Ularning orasida bir milliard dollarlik ikki qavatli halqa yo‘li, yettita tunnel, yangi yo‘l o‘tkazgichlar, o‘nlab kilometr BRT liniyalari va shahar magistrallarini keng ko‘lamli rekonstruksiya qilish bor. Aksariyat tashabbuslar hozircha tayyorgarlik bosqichida.
Ushbu loyihalarning aksariyati avval alohida tilga olingan bo‘lsa-da, 22-iyuldagi Toshkent shahar xalq deputatlari kengashi qarori ularni ilk bor bir hujjatda birlashtirdi. Unda poytaxt hokimining transport va yo‘l infratuzilmasi masalalari bo‘yicha o‘rinbosari Abdurahmon Baxtiyevning shahar yo‘l tarmog‘ini rivojlantirishga bag‘ishlangan hisoboti keltirilgan.
Biroq hujjat e’lon qilinganidan ko‘p o‘tmay, hokimiyatda aniqlik kiritildi: gap qurilish bo‘yicha imzolangan shartnomalar emas, balki potentsial investorlar bilan hamkorlik memorandumi haqida ketmoqda. Bu aksariyat loyihalar uchun amalga oshirish muddatlari, marshrutlar, moliyalashtirish manbalari va texnik parametrlar hali aniqlanmaganligini anglatadi.
Eng yirik loyiha – Toshkent atrofida taxminan 100 kilometr uzunlikdagi ikki qavatli pullik halqa avtomobil yo‘li qurilishi. Loyihaning dastlabki qiymati bir milliard dollarga baholanmoqda. Potentsial hamkor sifatida Xitoyning China Railway Construction kompaniyasi ko‘rsatilgan. Biroq hujjatda trassa aniq qayerdan o‘tishi, qancha yo‘l o‘tkazgich va harakat polosasi bo‘lishi, kirish qanday tashkil etilishi va qurilishni kim moliyalashtirishi haqida ma’lumot yo‘q.
Xitoyning SINO-Hunan kompaniyasi bilan yana bir milliard dollarlik loyihalar to‘plami muhokama qilinmoqda. U yettita tunnel, ikkita yo‘l o‘tkazgich, 50 kilometr BRT liniyasi va 100 kilometrdan ortiq yo‘llarni rekonstruksiya qilishni o‘z ichiga oladi. Ammo tunnellar va yo‘l o‘tkazgichlar qayerda qurilishi, qaysi ko‘chalar rekonstruksiya dasturiga kirishi va BRT qaysi marshrutlardan o‘tishi hozircha noma’lum.
China Construction bilan 500 million dollarlik loyiha muhokama qilinmoqda, u uchta yo‘l o‘tkazgich, 27 kilometr yo‘lni kapital ta’mirlash va to‘rtta kemping zonasini yaratishni o‘z ichiga oladi. Shanghai Construction bilan 100 million dollarlik loyiha ko‘rib chiqilmoqda, u kemping markazi qurilishi va 7,7 kilometr yo‘lni ta’mirlashni nazarda tutadi. Xinjiang Hui'er Agricultural bilan yo‘l bo‘yi hududlarini obodonlashtirish bo‘yicha dastlabki kelishuvlarga erishilgan.
Ba’zi loyihalar bo‘yicha allaqachon loyiha hujjatlari ishlab chiqilmoqda va davlat ekspertizasidan o‘tmoqda. Xususan, Mustaqillik, Mirzo Ulug‘bek, Durmon yo‘li va Temur Malik ko‘chalarini umumiy uzunligi 11 kilometr bo‘lgan rekonstruksiya qilish, shuningdek, Mustaqillik, Mirzo Ulug‘bek va Buyuk Ipak Yo‘li ko‘chalari kesishmasida 50 million dollarlik yo‘l o‘tkazgich qurilishi shular jumlasidan. Shahrisabz ko‘chasi, Amir Temur shoh ko‘chasi va Yangi Sergeli ko‘chasini umumiy uzunligi 16 kilometrdan ortiq rekonstruksiya qilish loyihasi ham shu bosqichda.
Transportni rivojlantirish faqat yo‘l qurilishi bilan cheklanmaydi. Sentyabr oxirigacha hukumat Toshkentning transport bosh rejasi va transport makromodelini ishlab chiqishni yakunlashni rejalashtirmoqda. Shu bilan birga, SWARCO, Siemens Mobility, Cubic Transportation Systems va Huawei kompaniyalari bilan svetoforlarni adaptiv boshqarish va sun’iy intellekt yordamida transport oqimlarini tahlil qilish bo‘yicha muzokaralar olib borilmoqda.
Ko‘p milliardli investitsiyalar va ta’sirchan loyihalar ro‘yxatiga qaramay, e’lon qilingan hujjat hozircha ko‘plab asosiy savollarga javob bermaydi. Unda aksariyat tashabbuslarning moliyalashtirish manbalari, kelajakdagi ob’ektlar xaritalari, qurilish navbati va foydalanishga topshirish muddatlari ko‘rsatilmagan. Shuning uchun bu hujjat hozircha poytaxt transport infratuzilmasini rivojlantirish rejalarini aks ettiradi, tasdiqlangan qurilish dasturi emas. Qaysi loyihalar memorandumlardan real qurilishga o‘tishi, loyiha hujjatlari tasdiqlanganidan, moliyaviy qarorlar qabul qilinganidan va yakuniy kelishuvlar imzolanganidan keyin ma’lum bo‘ladi.
Source: podrobno.uz