2026-yilning birinchi yarmida O‘zbekiston tashqi savdo aylanmasi 41 mlrd dollarni tashkil etib, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 7,4 foizga oshdi. Milliy statistika qo‘mitasining dastlabki ma’lumotlariga ko‘ra, bu o‘sish asosan import hajmining keskin ko‘payishi hisobiga ro‘y berdi.
Eksport hajmi 8,8 foizga kamayib, 15,86 mlrd dollarni tashkil etdi, import esa 21 foizga oshib, 25,15 mlrd dollarga yetdi. Natijada tashqi savdo salbiy saldosi 3,38 mlrd dollardan 9,29 mlrd dollarga ko‘tarilib, qariyb 2,7 baravarga oshdi. Bu mamlakat iqtisodiyotida jiddiy tashqi savdo nomutanosibligini ko‘rsatmoqda.
Eksportning qisqarishiga asosiy sabab — nomonetar oltin yetkazib berishning keskin kamayishi bo‘ldi. Yanvar-iyun oylarida O‘zbekiston atigi 1,5 mlrd dollarlik oltin eksport qilgan bo‘lsa, o‘tgan yilning shu davrida bu ko‘rsatkich 6,49 mlrd dollarni tashkil etgan edi. Oltinning umumiy eksportdagi ulushi 37,3 foizdan 9,5 foizgacha tushib ketdi.
Shu fonda eksport tarkibida sezilarli o‘zgarishlar yuz berdi. Xizmatlar ulushi 26,3 foizdan 39,1 foizgacha, sanoat tovarlari 11,3 foizdan 15,2 foizgacha, kimyo mahsulotlari 5,6 foizdan 8,1 foizgacha, tayyor buyumlar esa 4 foizdan 8,6 foizgacha oshdi. Xizmatlar eksporti 35,7 foizga o‘sib, 6,2 mlrd dollarni tashkil etdi, uning yarmidan ko‘prog‘i turizmga to‘g‘ri keldi.
Sanoat tovarlari eksporti 22,8 foizga oshib, 2,41 mlrd dollarga yetdi. To‘qimachilik mahsulotlari eksporti 24,1 foizga o‘sib, 1,6 mlrd dollarni tashkil etdi. Tayyor buyumlar eksporti deyarli ikki baravarga ko‘payib, 1,36 mlrd dollarga yetdi. Mashina va transport uskunalari eksporti 32,3 foizga oshdi, ammo avtomobillar eksporti 5,4 foizga kamaydi.
Oziq-ovqat mahsulotlari eksporti 9 foizga o‘sib, 1,32 mlrd dollarni tashkil etdi. Meva-sabzavot eksporti natural ko‘rinishda deyarli o‘zgarmadi, lekin pul ko‘rinishida 3 foizga oshib, 872,9 mln dollarga yetdi. Mevalar eksporti qisqargan bo‘lsa, sabzavotlar eksporti, xususan piyoz, karam va pomidor yetkazib berish sezilarli o‘sdi.
Import tomonida esa mashina va transport uskunalari yetakchilik qilmoqda. Ular importi 25,1 foizga oshib, 8,25 mlrd dollarni tashkil etdi. Yengil avtomobillar importi 84,5 foizga, elektr mashinalari 44,4 foizga, telekommunikatsiya uskunalari esa deyarli ikki baravarga oshdi. Oziq-ovqat importi 44,2 foizga o‘sib, 2,82 mlrd dollarga yetdi, bu ichki bozorda oziq-ovqatga bo‘lgan talab ortib borayotganini ko‘rsatadi.
Mineral yonilg‘i importi 19,3 foizga oshib, 2,23 mlrd dollarni tashkil etdi. Neft va neft mahsulotlari importi 8,1 foizga, tabiiy gaz importi 41,4 foizga oshdi. Benzin importi 78,5 foizga ko‘payib, 409,5 mln dollarga yetdi, dizel yoqilg‘isi importi esa 11,1 foizga kamaydi. Elektr energiyasi importi 15,6 foizga qisqarib, eksporti esa 13,4 foizga oshdi.
Source: www.gazeta.uz