Qashqadaryo viloyatida qiymati kamida 3,42 milliard dollarga baholangan Uzbekistan GTL zavodini xususiylashtirish va uning aksiyalarini birlamchi ommaviy joylashtirish (IPO) orqali sotish imkoniyatlarini o‘rganish bo‘yicha amaliy ishlar boshlab yuborildi. Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (DABA) rahbari Sohibjon Murodovning ta’kidlashicha, korxonani xususiylashtirish konsepsiyasi ishlab chiqilgan bo‘lib, hozirda uning moliyaviy-xo‘jalik faoliyatini baholash hamda mulkdor o‘zgarishining oqibatlarini tahlil qilish choralari ko‘rilmoqda. Biroq o‘tkazilgan matbuot anjumanida zavodning aniq moliyaviy ko‘rsatkichlari oshkor etilmadi, bu esa jamoatchilikda va ekspertlar orasida ayrim savollarni yuzaga keltirmoqda.
Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, prezident qaroriga asosan “O‘zbekneftgaz” kompaniyasiga tegishli bo‘lgan zavodning 100 foiz ulushini xususiylashtirish ko‘zda tutilgan. Shuningdek, DABA xalqaro miqyosdagi yirik tashkilotlar tomonidan IPO jarayonlariga qiziqish bildirilayotganini va bu borada murojaatlar kelib tushganini qayd etdi. Shunga qaramay, xususiylashtirishning aniq shartlari, investorlarga taklif etiladigan ulush miqdori va o‘tkazilish muddatlari hozircha sir saqlanmoqda, zavodning joriy moliyaviy ahvoli va qarz yuki bo‘yicha to‘liq ma’lumotlar esa keyinroq e’lon qilinishi va’da qilindi.
Zavodni moliyalashtirish jarayonida jalb qilingan xorijiy kreditlar va ularning qaytarilish ko‘rsatkichlari ham e’tiborga molik. Dastlabki 3,42 milliard dollarlik umumiy qiymatning qariyb 2,3 milliard dollari davlat kafolatlari ostidagi xorijiy kreditlar hisobidan shakllantirilgan bo‘lib, kreditorlar qatoriga Xitoy, Janubiy Koreya va boshqa davlatlar kirgan edi. 2026-yil holatiga asosiy qarzning qoldig‘i 838,2 million dollarni tashkil etib, kreditlarning asosiy qismi so‘ndirilgan bo‘lsa-da, korxona faoliyatidagi texnik muammolar, avval aniqlangan minglab nuqsonlar va AQShning Air Products kompaniyasi bilan tuzilgan yirik uzoq muddatli shartnomaviy majburiyatlar jarayonni murakkablashtirmoqda.
Shuningdek, loyiha doirasida yuzaga kelgan sud jarayonlari va yuqori darajadagi moliyaviy majburiyatlar mamlakatning ushbu yirik sanoat obyektini sotish oldidan hal etilishi lozim bo‘lgan muammolar yetarli ekanini ko‘rsatmoqda. Garchi zavod to‘liq quvvatda ishlay boshlagani da’vo qilinsa-da, texnologik xatarlar, rejadan tashqari to‘xtashlar va qarz yuki xalqaro reyting agentliklari hamda investorlar e’tiboridan chetda qolmayapti. Kelgusida xaridorlar qanday shartlar asosida muzokara olib borishi va davlat zimmasidagi majburiyatlar qanday hal etilishi hozircha ochiqligicha qolmoqda.
Source: www.gazeta.uz