Mamlakatimizda bolalarga nisbatan zo‘ravonlik holatlari va ularning oldini olish masalalari dolzarbligicha qolmoqda. Ko‘pgina voyaga yetmaganlar duch kelgan muammolari haqida kattalarga aytishga qiynaladilar va yordam so‘rashdan qo‘rqadilar. Shu munosabat bilan tashkil etilgan "Xavfsiz Bolalik" loyihasi ishtirokchilari o‘z tengdoshlariga xavfli vaziyatlarni tanib olishni va zarur hollarda qayerga murojaat qilish kerakligini o‘rgatmoqdalar. Mazkur tashabbus doirasida hozirgi kunda sun'iy intellekt texnologiyalariga asoslangan maxsus anonim murojaat platformasini ishlab chiqish ishlari olib borilmoqda. Ushbu loyiha haqidagi ma'lumotlar Samarqand shahrida bo‘lib o‘tgan Bolalar farovonligi bo‘yicha Butunjahon sammitida keng jamoatchilikka tanishtirildi.
Hozirgi kunda loyiha doirasida ellikka yaqin faol ko‘ngilli o‘smirlar faoliyat yuritmoqda. Ular maktablar hamda ijtimoiy muassasalarga tashrif buyurib, o‘quvchilar bilan uchrashuvlar o‘tkazmoqdalar. Ma'lumotlarga ko‘ra, mazkur tashabbus allaqachon o‘nlab muassasalarda uch mingdan ortiq bolalarni qamrab olishga ulgurdi. O‘tkazilgan so‘rovnomalar natijalariga ko‘ra esa, qiziqarli va biroz tashvishlanarli holat aniqlangan: ishtirokchi bolalarning deyarli yarmi zo‘ravonlikni oddiy "oilaviy masala" deb hisoblaydi. Shuningdek, so‘ralganlarning atigi bir-uch foizigina xavfli vaziyatda huquq-tartibot idoralari yoki ijtimoiy xizmatlarga murojaat qilishini bildirgan, bu esa jamiyatda huquqiy madaniyat va xabardorlikni oshirish zarurligini ko‘rsatadi.
Bolalarning yordam so‘ramasligining asosiy sabablari sifatida ularning kattalar tomonidan ishonchsizlikka duch kelish qo‘rquvi hamda qayerga murojaat qilishni bilmasligi ko‘rsatilmoqda. Azambek Urmonbekovning so‘zlariga ko‘ra, ko‘pchilik bolalar uchun zo‘ravonlik mavzusi hali ham tushunarsiz va yopiq hisoblanadi. Shuning uchun o‘smirlar kattalarga qaraganda o‘z tengdoshlariga ochilish osonroq ekanligidan kelib chiqib, xavfsiz muhit yaratishga harakat qilmoqdalar. Bundan tashqari, BMT ko‘magida o‘tkazilgan xalqaro maslahatlashuvlarda ham bolalar onlayn tarzda muammolar haqida xabar berish imkoniyati va kattalarning ularning so‘zlarini jiddiy qabul qilishini istashlarini alohida ta'kidlagan edilar.
Kelgusida ishga tushirilishi rejalashtirilayotgan sun'iy intellekt platformasi bolalarga anonim ravishda murojaat yo‘llash imkonini berishi kutilmoqda. Dastlabki bosqichda xabarlar maxsus chat-bot orqali qabul qilinib, tizim tomonidan baholanadi, shundan so‘ng professional ijtimoiy xodimlar amaliy yordam ko‘rsatish uchun jarayonga qo‘shiladilar. Biroq, tashkilotchilarning ta'kidlashicha, zamonaviy texnologiyalar faqatgina yordamchi vosita bo‘lib xizmat qiladi, eng asosiysi esa kattalarning bolalarni chin dildan tinglay olishi va ularning muammolariga befarq bo‘lmasligidir. O‘zbekistondagi bolalar ombudsmani ma'lumotlariga ko‘ra, o‘tgan yili mingdan ortiq murojaat kelib tushgan bo‘lsa-da, ularning juda oz qismi bevosita bolalarning o‘zidan kelib tushgani ham bu borada profilaktik ishlarini yanada kuchaytirish zarurligini ko‘rsatadi.
Source: podrobno.uz