Toshkentda bo‘lib o‘tgan Kaspersky CyberSecurity Weekend 2026 konferensiyasida e’lon qilingan tadqiqotga ko‘ra, O‘zbekistondagi bolalar Android smartfon va planshetlarda eng ko‘p vaqtni YouTube, Telegram va Roblox ilovalarida o‘tkazadi. Podrobno.uz muxbiri ishtirok etgan tadbir davomida Kaspersky Safe Kids ota-ona nazorati dasturi o‘rnatilgan qurilmalardagi 2026-yil yanvardan oktyabrgacha bo‘lgan ma’lumotlar tahlil qilindi. Natijalar bolalarning kundalik raqamli odatlari va shu odatlar bilan bog‘liq kiberxavfsizlik xatarlarini yana bir bor kun tartibiga chiqardi.
Asosiy faktlar: Eng ko‘p vaqt sarflangan o‘nta Android ilovasi orasida YouTube 44,2 %, Telegram 20,3 %, Roblox 11 %, Instagram 7,3 % va Brawl Stars 5,1 % ulushga ega bo‘ldi. Kompyuterlarda esa tashriflar bo‘yicha Google Chrome 24,1 %, Telegram 23,2 %, Roblox 14,6 %, Steam 4,5 % va Discord 2,9 % bilan yetakchilik qildi.
Tadqiqot ota-ona nazorati vositalaridan foydalanadigan oilalardagi qurilmalarni qamrab olgani muhim ahamiyatga ega: bu ko‘rsatkichlar bolalar umuman nazoratsiz qolganini emas, balki nazorat sharoitida ham YouTube va messenjerlar eng katta vaqtni egallashini ko‘rsatadi. Bunday tendensiya global raqamli iste’mol odatlariga mos: video platformalar, tezkor xabarlar va o‘yin xizmatlari bolalar uchun ham qulay, ham jalb qiluvchi muhit yaratadi. Shu bilan birga, ilovalar orqali tarqaladigan havolalar, fayllar va “bonus” takliflari yangi xavf manbalariga aylanishi mumkin. O‘zbekistonda internetdan foydalanish kengayib borayotgan sharoitda raqamli savodxonlik masalasi nafaqat texnik sozlash, balki oilaviy muloqot va xavfsizlik madaniyati masalasiga aylanmoqda.
Konferensiyada kiberxavfsizlik mutaxassisi Konstantin Isakov YouTube va Telegram orqali tarqatilgan BadVibe dasturi haqida gapirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bosqinchilar ko‘pincha o‘yinlar uchun “chit”lar yoki boshqa trenddagi materiallarni vasvasa sifatida ishlatadi. “Bosqinchilar turli trenddagi narsalar hisobiga oziqlanishni yaxshi ko‘radilar”, — dedi Isakov. U mashhur filmlar yoki telefon uchun dasturlar niqobi ostidagi xavfli fayllar haqida ham misollar keltirdi: ular ma’lumotlarni o‘g‘irlashi yoki kamera va mikrofondan yashirin foydalanishi mumkin. Ta’kidlanishicha, bu holatlar aynan O‘zbekistondagi bolalarga qaratilgan tasdiqlangan hujumlar sifatida taqdim etilmagan.
Mutaxassislar ota-onalarga bolalarga noma’lum dasturlar va o‘yin “bonuslari”ni nega yuklab olish mumkin emasligini tushuntirishni, notanish odamlardan kelgan havolalarni ochmaslikni va ilovalarga ortiqcha shaxsiy ma’lumotlarga kirish ruxsatini bermaslikni maslahat berdi. Ota-ona nazorati sozlamalari muhim yordamchi vosita bo‘lib qolsa-da, xavfsizlik haqidagi suhbat uning o‘rnini bosa olmaydi. Konferensiya natijalari ilova ekotizimida videokontent, messenjer va o‘yin platformalari kesishuvida yuzaga keladigan xatarlarni kuzatishni davom ettirish zarurligini ko‘rsatadi. Keyingi bosqichda oilalar, ta’lim muassasalari va texnologiya kompaniyalari o‘rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish dolzarb bo‘lib qolmoqda.
O‘zbekistonda raqamli xavfsizlik bo‘yicha ogohlantirishlar amaliy ahamiyatga ega bo‘lib bormoqda: avvalroq Farg‘ona viloyatida yosh yigit 17 yoshli qizni shaxsiy suratlari bilan shantaj qilib, pul talab qilgani haqida ma’lum qilingan edi. Ushbu holat bolalarning ilovalardagi faolligi qanday xavflar bilan bog‘lanishi mumkinligini ko‘rsatadi. Shu sababli mutaxassislar ota-onalarni nazorat dasturlari bilan birga ochiq suhbat, ishonch va raqamli gigiyena ko‘nikmalarini shakllantirishga chaqirmoqda.
Source: podrobno.uz