Ostona shahrida bo‘lib o‘tgan Mintaqaviy ekologik sammit doirasida ekspertlar va siyosatchilar ayollar rolini kuchaytirish Markaziy Osiyoda iqlim va suv resurslarini boshqarishga qanday ta’sir ko‘rsatayotganini muhokama qildi. Asosiy e’tibor O‘zbekiston tajribasiga qaratildi.
Sammitda iqlim, suv resurslari va tog‘li hududlarni inklyuziv boshqarishga bag‘ishlangan yuqori darajadagi sessiya bo‘lib o‘tdi. Ishtirokchilar – xalqaro tashkilotlar, tegishli idoralar va ilmiy jamoatchilik vakillari – ayollarning faol ishtirokisiz mintaqada barqaror ekologik siyosatni qurish mumkin emas degan fikrga kelishdi.
Munozaraning markaziy mavzularidan biri suv, iqlim va xavfsizlik o‘rtasidagi bog‘liqlik bo‘ldi. Muzliklarning erishi va suv resurslari tanqisligi kuchayishi fonida Markaziy Osiyo davlatlari nafaqat texnologik yechimlarni, balki jamiyatning qaror qabul qilishdagi ishtirokini kengaytirishni talab qiladigan yangi muammolarga duch kelmoqda.
“Markaziy Osiyo: eng yaxshi amaliyotlar va olingan saboqlar” panel sessiyasida aynan ayollar tabiiy resurslarni boshqarish va iqlim o‘zgarishiga moslashishda asosiy rol o‘ynaydigan muvaffaqiyatli holatlar taqdim etildi.
O‘zbekistondan Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi raisining maslahatchisi Alisher Salomov chiqish qildi. U mamlakatda gender tengligi davlat ekologik siyosatining bir qismiga aylanganini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ayollarning ishtiroki institutsional darajada mustahkamlangan va maslahat kengashlaridan strategiyalarni ishlab chiqishgacha bo‘lgan aniq mexanizmlar orqali amalga oshirilmoqda.
Xususan, profil qo‘mitasi tizimida doimiy gender kengashlari faoliyat yuritadi, shuningdek, 2026–2030 yillarga mo‘ljallangan Gender strategiyasi tayyorlanmoqda. Ishning muhim qismi iqlim o‘zgarishi va suv tanqisligiga eng zaif bo‘lgan hududlardagi sayyor maslahatlardir.
Gender yondashuvini mamlakatning xalqaro majburiyatlariga integratsiya qilishga alohida e’tibor qaratilmoqda. 2025 yilda taqdim etilgan yangilangan milliy iqlim hissasida birinchi marta gender komponenti mustahkamlangan. Xuddi shunday yondashuv Orolbo‘yi tashabbuslarini o‘z ichiga olgan moslashish dasturlarini ishlab chiqishda ham qo‘llanilmoqda.
Salomov ta’kidlaganidek, Orolbo‘yida suv resurslarini barqaror boshqarish uzoq muddatli rejalashtirish, mintaqaviy hamkorlik va mahalliy jamoalarning ishtirokisiz mumkin emas. Shu bilan birga, ayollar bu jarayonlarda tobora ko‘proq ishtirokchi va yetakchiga aylanmoqda.
Sessiya yakunida aniq signal berildi: Markaziy Osiyoda iqlim va suv siyosatining kelajagi bevosita ayollar ishtirokini kengaytirish bilan bog‘liq. Gender yo‘naltirilgan yondashuv endi qo‘shimcha element sifatida emas, balki butun mintaqaning barqaror rivojlanishining zaruriy sharti sifatida qaralmoqda.
Avvalroq Ostona sammitida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev BMT Atrof-muhit dasturi (UNEP) ijrochi direktori Inger Andersen bilan uchrashgan edi.
Source: podrobno.uz