AQSh va Isroilning Iroqqa qarshi urushi to‘rtinchi haftasiga kirgan bo‘lsa-da, vaziyat Prezident Donald Trumpning nazoratidan chiqib ketayotganga o‘xshaydi. Iroq hukumati yuqori martabali siyosiy va harbiy rahbarlarining o‘ldirilishiga bardosh berib, havo hujumlariga qaramay, Isroil va Fors ko‘rfazi davlatlariga qarshi qasos hujumlarini amalga oshirmoqda. Bundan tashqari, Tehron dunyo neftining beshdan bir qismi va suyuq tabiiy gaz ta’minotidan o‘tadigan tor suv yo‘li – Hormuz bo‘g‘ozini amalda blokadaga olgan, bu neft narxlarini keskin oshirib, global retsessiya xavfini keltirib chiqarmoqda. Tahlilchilarning fikricha, Trump urushni aniq maqsadsiz boshlagan va Iroqning javob reaksiyasini noto‘g‘ri baholagan, natijada mojaro Yaqin Sharq bo‘ylab kengayib ketdi.
Trumpning vaziyatga munosabati izchil emas. Shanba kuni u Iroqqa Hormuz bo‘g‘ozini 48 soat ichida ochmasa, AQSh uning elektr stansiyalarini “yo‘q qilish” bilan tahdid qildi, bu esa urushni “tamomlash” haqidagi bayonotidan bir kun keyin sodir bo‘ldi. Trump va Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyaxu so‘nggi kunlarda Iroq harbiy qudvatini “butunlay yo‘q qilingan” deb da’vo qilishsa-da, Tehron Isroilga va mintaqa davlatlariga qarshi hujumlarini davom ettirmoqda. AQSh harbiy amaldorlari og‘ir bombardimonlar o‘tkazganini aytishdi, lekin Iroqning Hormuz bo‘g‘ozini blokirovka qilish qobiliyatini cheklay olmadi.
Trumpning qarama-qarshi bayonotlari orasida uning ma’muriyati Yaqin Sharqqa yana uchta harbiy kemani va 2500 ga yaqin dengiz piyodalarini yubordi. AQSh harbiylari Iroqqa qarshi urushda allaqachon 50 000 harbiy xodim joylashtirilganini ma’lum qildi. Tahlilchilar, Trumpning o‘zgaruvchan maqsadlari uning hozirgi ma’muriyatining siyosiy cheklovlarini va ba’zi darajada, chiqish yo‘llarini saqlash strategiyasini ko‘rsatishini ta’kidlaydi. Arab Perspectives Instituti tahlilchisi Zeidon Alkinaniyning so‘zlariga ko‘ra, dastlabki kunlarda aniq maqsadlar bo‘lsa, endi vaziyat tartibsiz reaksiyaga aylanib, energiya ob’yektlariga hujumlar yanada kengayishiga olib kelishi mumkin.
Global Policy Institute prezidenti Paolo fon Shiraxning ta’kidlashicha, Trump tez-tez fikrini o‘zgartiradi va uning Iroq urushidagi keyingi qadami bashorat qilinishi qiyin. U Trumpning urushni tugatish uchun qanday “vositalar”ga ega ekanligi noaniqligini ta’kidladi. Iroqning kattaligi va aholisini hisobga olgan holda, AQSh uni bo‘ysundirishga majbur qilishi qiyin bo‘lishi mumkin, hatto yarim million askar kerak bo‘lishi mumkin. Bu vaziyat Trump rejimining mintaqaviy barqarorlikka salbiy ta’sirini va uning siyosatidagi nomuvofiqlikni ochib beradi.
Source: www.aljazeera.com