Isro‘ilning so‘nggi hujumlaridan keyin Livanda Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan “mukammal bo‘ron” deb atalgan og‘ir inqiroz yuzaga keldi. Mamlakatda milliy motam kuni e‘lon qilingan bo‘lsa-da, Behrutda qutqaruv ishlari davom etmoqda. Mahalliy va xalqaro qutqaruv guruhlari vayronalar ostidan tirik qolganlarni qidirishda, shahar ko‘chalari xarobaga aylangan holda tutun qoplamasi ostida qolgan.
Livon sog‘liqni saqlash vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, Isro‘ilning bir vaqtning o‘zidagi zarbalari 303 kishining o‘limiga va 1150 kishining yaralanishiga sabab bo‘ldi. “Shifokorlar chegarasiz” tashkiloti Behrutdagi Rafik Horiri davlat shifoxonasida, jumladan bolalar ham bo‘lgan, ko‘plab yaradorlarning oqimi haqida xabar berdi. Bu zarbalar Livonni qamrab olgan mojaroning yanada kuchayishini belgilab, mamlakatni kengroq Yaqin Sharq urushiga tortgan.
Livonning hozirgi inqirozi 2019-yildan beri siyosiy va iqtisodiy tangliklar, 2020-yil avgustidagi port portlashi va 2024-yilda Hizbulloh va Isro‘il o‘rtasidagi urush tufayli allaqachon zaif bo‘lgan insoniy vaziyatni yanada og‘irlashtirmoqda. Yordam tashkiloti “Project Hope” bosh direktori Robih Torbayning aytishicha, qo‘shimcha evakuatsiya buyruqlari panika va ko‘chirishning yangi to‘lqinini keltirib chiqardi. Ko‘pchilik oilalar mashinalarida, avtoturargohlarda va jamoat joylarida uxlashga majbur, ba’zilari esa sohil bo‘yida chodirlar qurishga muvaffaq bo‘lgan.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Livondagi vakili Blerta Aliko vaziyatni “murakkab inqiroz” deb ta’riflab, u gapirgan paytda Behrut ustidagi havo hujumlari uni boshpana joyiga ko‘chirishga majbur qilgan. Livon fuqarolari uchun hayot juda qiyinlashgan, ba’zi aholi Hizbullohning harakatlaridan norozilik bildirmoqda. Janubiy Livonda qolganlar esa insoniy yordam, oziq-ovqat va sog‘liqni saqlash xizmatlaridan mahrum bo‘lish xavfi ostida, chunki Isro‘il harbiylari asosiy infratuzilmani, jumladan Litani daryosidagi ko‘priklarni vayron qilmoqda.
Isro‘l ma’lumotlariga ko‘ra, janubiy Livonning taxminan 10% qismi, an’anaviy Hizbulloh qal’asi bo‘lgan hudud, “bufer zonasi” sifatida ishlatiladi. Isro‘l mudofaa vaziri Isro‘l Kats mart oyida yuz minglab ko‘chirilgan janubiy Livon aholisi Isro‘lning shimolidagi aholi uchun xavfsizlik kafolatlanganigacha Litani daryosining janubiga qaytmasligini aytdi. Moliya vaziri Bezalel Smotrich esa hatto Litani daryosini Isro‘l va Livon o‘rtasidagi yangi chegara sifatida chaqirdi.
Livon va Isro‘l hukumatlari kelgusi hafta Vashingtonda to‘g‘ridan-to‘g‘ri muzokaralar o‘tkazishni tasdiqladilar, bu 1948-yildan beri rasmiy urush holatida bo‘lgan va diplomatik munosabatlarga ega bo‘lmagan mamlakatlar uchun muhim yutuq bo‘ladi. Livon prezidenti Jozef Aoun Livonning hozirgi vaziyatining yagona yechimi Isro‘l bilan sulh tuzish ekanligini aytdi. Isro‘l bosh vaziri Benyamin Netanyaxu esa to‘g‘ridan-to‘g‘ri muzokaralar Hizbullohning qurolsizlantirilishi va “tarixiy, barqaror tinchlik kelishuvi”ga qaratilganligini bildirdi. Biroq, Hizbulloh to‘g‘ridan-to‘g‘ri muzokaralarga qarshi ekanligini aniq bildirgan va Livonning ularni qurolsizlantirish imkoniyati bor-yo‘qligi noaniq.
Source: www.dw.com