Chernogoriya 21 may kuni Serbiya bilan davlat ittifoqidan chiqishga olib kelgan tarixiy referendumning 20 yilligini nishonlaydi. Mamlakat G‘arbiy Bolqonda Yevropa Ittifoqiga a’zo bo‘lish bo‘yicha yetakchi nomzod sifatida tanilgan, ammo korrupsiya, bo‘linishlar va Serbiyaning siyosiy ta’siri bilan kurashishda davom etmoqda.
So‘nggi yillarda Podgoritsa to‘xtab qolgan Yevropa Ittifoqi bilan a’zolik muzokaralarini qayta boshlash, islohotlarni tezlashtirish va Bryusselning yangi a’zolarni qabul qilishga qiziqishi ortgan bir paytda mintaqada yetakchi o‘rinni egallashga muvaffaq bo‘ldi. Biroq, mahalliy ekspert Daliborka Ulyarevichning so‘zlariga ko‘ra, “Yomon o‘quvchilar sinfida eng yaxshi o‘quvchi bo‘lish oson”.
Chernogoriya 2006 yilda Serbiyadan mustaqillik e’lon qildi, referendumda 55,5% ovoz bilan ittifoqdan chiqish qo‘llab-quvvatlandi. Keyingi 14 yil davomida mamlakatni Milo Dzhukanovich boshchiligidagi Demokratik Sotsialistlar Partiyasi (DPS) boshqardi. DPS hukumati korrupsiya va uyushgan jinoyatchilik bilan aloqadorlikda ayblanib, tanqid qilindi.
2020 yilda DPS hokimiyatni yo‘qotdi va bu mustaqillikdan keyingi birinchi demokratik hokimiyat almashinuvi bo‘ldi. Ekspert Aleksandar Popovning fikricha, Chernogoriya mintaqadagi kam sonli davlatlardan biri bo‘lib, uzoq vaqt hokimiyatda bo‘lgan rahbarni katta tartibsizliklarsiz almashtirishga qodir edi.
Mamlakat siyosiy sahnasi hali ham mustaqillik tarafdorlari va serbparast kuchlar o‘rtasidagi bo‘linish bilan ajralib turadi. 2023 yilgi aholini ro‘yxatga olish ma’lumotlariga ko‘ra, fuqarolarning 41% o‘zini chernogoriyalik, 33% esa serb deb hisoblaydi. Serbparast partiyalar Belgradning Chernogoriya ichki ishlariga ta’sirining asosiy kanali sifatida ko‘riladi.
Serbiya prezidenti Aleksandr Vuchichning mustaqillik bayramiga taklifnoma haqidagi munosabati keskin edi. U bayramda qatnashish “o‘ziga va xalqiga tupurish” bilan barobar ekanligini aytdi. Ekspertlarning fikricha, Belgrad Chernogoriyaning mustaqilligini hech qachon to‘liq qabul qilmagan va uning Yevropa Ittifoqiga kirishini sekinlashtirishga harakat qiladi.
Korrupsiya muammosi haligacha dolzarb. Ulyarevichning ta’kidlashicha, “Korrupsiya hali ham hamma joyda. Ba’zilar hatto hozir u avvalgidan qimmatroq, chunki hokimiyatda ko‘proq subyektlar o‘z partiya va shaxsiy manfaatlarini qondirishga harakat qilmoqda”. U Chernogoriya Yevropa Ittifoqiga integratsiyani chuqur institutsional va ijtimoiy o‘zgarishlar uchun imkoniyat sifatida ishlatishi kerak, deb hisoblaydi.
Source: www.dw.com