Vashington, DC – Prezident Donald Tramp o‘zining Truth Social tarmog‘ida AQSh bayrog‘i Eron xaritasini qoplagan suratni «Yaqin Sharqning Amerika Qo‘shma Shtatlari?» degan savol bilan joyladi.
Mutaxassislarning fikricha, bu post AQSh va Isroilning Eron bilan urushida doimiy sulh muzokaralari davom etayotgan bir paytda yana bir provokatsion xabar bo‘ldi.
Ushbu post mintaqadagi ittifoqchilar va dushmanlarni ham bezovta qilishi mumkin, chunki Vashingtonning Yaqin Sharqdagi oldingi aralashuvi, xususan 2003-2011 yillardagi Iroq bosqini va Tramp ma'muriyatining xorijda ta'sirini kuchaytirishga intilishi ma'lum.
Bu kayfiyat Tramp ma'muriyatining Eronni uzoq muddatli bosib olishni istamasligi haqidagi takroriy bayonotlariga zid keladi. AQSh 28 fevralda Isroil bilan birga boshlagan urushda ochiqdan-ochiq rejim o'zgarishini maqsad qilmagan, ammo harbiy kampaniya natijasida bunday o'zgarishni mamnuniyat bilan qabul qilishini bildirgan.
Jon Xopkins universitetining xalqaro munosabatlar va Yaqin Sharqshunoslik professori Vali Nasrning ta'kidlashicha, hatto g'ayrioddiy ijtimoiy tarmoq xabarlari bilan tanilgan prezident uchun ham bu post doimiy sulh muzokaralariga ta'sir qilishi mumkin.
U aprel boshida Trampning «butun sivilizatsiya halok bo'ladi» degan tahdidini eslatdi. Bir necha soatdan keyin ikkala tomon jangovar harakatlarni to'xtatishga rozi bo'lgan edi.
O'sha paytdan beri sulh saqlanib qoldi, bir necha kichik mojarolardan tashqari. AQSh Eron portlarini blokada qilishda davom etmoqda, Tehron esa Hormuz bo'g'ozini amalda yopdi.
«Avval u Eron sivilizatsiyasini yo'q qilmoqchi ekanligini e'lon qildi, endi esa Eronni Amerika mulkiga aylantirmoqchi», deb yozdi Nasr X’da. «Aynan shunday jirkanch xatti-harakatlar diplomatiyaga putur yetkazadi va eronliklarni o'z mamlakatini himoya qilishda birlashtiradi. Nozik diplomatiya o'rtasida u Amerikaning asl niyatlariga shubha uyg'otadi.»
Oq uy izoh so'roviga darhol javob bermadi.
Shanba kuni AQSh va Eron rasmiylari yangi kelishuvga erishish mumkinligini bildirdi. Tramp CBS News’ga ikkala tomon «juda yaqinlashayotganini» aytdi. Davlat kotibi Marko Rubio yangilanish yaqin bo'lishi mumkinligini ma'lum qildi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Esmoil Baqoiy ikki tomon «o'zaro anglashuv memorandumini yakunlash ustida ish olib borayotganini» va «fikrlar yaqinlashayotganini» aytdi.
Shunga qaramay, qarama-qarshilikning asosiy nuqtalari bo'yicha rasmiy e'lonlar yo'q: Eron yadro dasturi, yuqori boyitilgan uran zaxirasi va Hormuz bo'g'ozidagi ta'siri.
Tramp Truth Social’dan muntazam ravishda muhim e'lonlar, siyosiy dushmanlarga hujumlar va sun'iy intellekt yordamida yaratilgan tasvirlarni joylashtirish uchun foydalanadi.
Uning ikkinchi muddatining tashqi siyosati AQSh ta'sirini xorijda, ayniqsa Amerikada kengaytirishga qaratilgan. Bu Venesuela rahbari Nikolas Maduroni harbiy yo'l bilan o'g'irlab ketish, Kubaga tahdidlar va Daniyaning Grenlandiya ustidan nazoratni qo'lga kiritish va'dalarini o'z ichiga oladi.
Tramp ma'muriyati 1823 yilgi Monro doktrinasiga ishora qiluvchi «Donro doktrinasi» atamasini qabul qildi.
Shanba kuni Tramp Grenlandiyadagi tog' tizmasi ustidan qaragan yuzining tasvirini ham joyladi. Unda «Salom, Grenlandiya!» degan yozuv bor edi.
Source: www.aljazeera.com