Yaqinda e'lon qilingan videoda portlovchi modda bilan jihozlangan uchuvchisiz samolyot Isroilning Temir gumbaz (Iron Dome) batareyasiga zarba bergani aks etgan. Bu ramziy ma'noga ega: milliardlab yevroga tushgan mashhur havo hujumidan mudofaa tizimi bir necha yuz yevrolik kichik samolyot oldida ojiz qolgandek ko'rinadi.
Videoning haqiqiyligi hali tasdiqlanmagan bo'lsa-da, mutaxassislar uni haqiqiy deb hisoblashmoqda. Kadrlar taxminan bir hafta oldin Germaniya, AQSh va bir qancha sunniy arab davlatlari terroristik tashkilot deb tan olgan Livanlik Hizbulloh tomonidan chop etilgan.
Agar dron hujumi haqiqiy bo'lsa, bu Hizbulloh uchun targ'ibot g'alabasi bo'lib, Isroil harbiy qobiliyatidagi muhim zaiflikni ochib beradi. Mart oyidan beri Hizbulloh Isroilga hujum qilish uchun FPV (birinchi shaxs ko'rinishi) dronlaridan tobora ko'proq foydalanmoqda. Bir necha isroillik askar bunday zarbalar natijasida halok bo'lgan, yana ko'plari yaralangan.
Isroil harbiy ekspertlarini tashvishga solayotgan narsa shundaki, bu dronlarning ko'pchiligi radio signallar bilan emas, balki g'altakdan ochiladigan optik tolali kabellar orqali boshqarilmoqda. Bu an'anaviy elektron urush usullari bilan ularning aloqalarini aniqlash va blokirovka qilishni deyarli imkonsiz qiladi.
2024 yildan beri Ukraina va Rossiya o'z urushlarida optik tolali dronlardan keng miqyosda foydalanmoqda. Ikkala tomon ham himoya to'rlari o'rnatish, dron kabellarini kesish yoki ularni ov miltiqlari bilan urib tushirish kabi qo'lbola qarshi choralarga murojaat qilgan. Shunga qaramay, ikkala davlat ham bu havo vositalarini aniqlash yo'lini topa olmagan.
Ko'plab kuzatuvchilar Isroil harbiylarining dronlarga qarshi yaxshiroq tayyorlanmagani ajablantiradi. Isroil qurol-yarog' startapi Axon Vision boshqaruvchi direktori Neri Zinning so'zlariga ko'ra, katta harbiy kuchlar yangi tahdidlarga moslashishda sekin bo'lishi mumkin. Uning ta'kidlashicha, o'n millionlab dollarlik jangovar tank to'satdan 400 dollar yoki undan ham arzonroq Xitoy FPV droni tomonidan mag'lub etilishi mumkin.
Ukrainaning Isroildagi elchisi Yevgen Korniychuk Isroil Ukrainaning tajribasidan o'rganishga qiziqmasligidan hayratda. U Isroil rahbariyati bu sohada qiziqish bildirmayotganini va bu askarlarning hayotini saqlab qolish imkoniyatini boy berayotganini aytdi.
Isroil Mudofaa kuchlari (IDF) vakili DWga Isroil butun dunyo bo'ylab urush teatrlarini diqqat bilan kuzatayotganini va dron tahdidiga qarshi vositalarni ishlab chiqish poygasida oldingi safda ekanligini aytdi. Bosh vazir Binyamin Netanyaxu esa dron tahdidiga qarshi maxsus loyiha tashkil etishni buyurganini, ammo bu vaqt talab qilishini aytdi.
Turli texnik qarshi choralar muhokama qilinmoqda: uchuvchi narsalarni vizual va akustik aniqlash vositalaridan tortib, mikroto'lqinli va lazer texnologiyalari yordamida dron elektronikasini yo'q qilishgacha. Neri Zinning startapi allaqachon optik tolali dronlarga qarshi yechimlar ustida ishlamoqda, ular asosan kichik birliklarni himoya qilish uchun mo'ljallangan.
Zinning so'zlariga ko'ra, insonlar hali ham qaror qabul qilish jarayonining bir qismi. Biroq, ayniqsa dushman muhitda, ma'lum vaqt davomida avtonom harakatlarga ruxsat berilishi mumkin. Uning kompaniyasi allaqachon turli mamlakatlarda, jumladan Yevropada mijozlarga ega. Dron urushi har doim iqtisodiyot haqida ekanligini ta'kidlab, dronlarga qarshi mudofaa arzon bo'lishi kerak, aks holda bu haddan tashqari qimmatga tushadi.
Source: www.dw.com