Ikki yillik shafqatsiz bombardimon va quruqlikdagi hujumlardan so‘ng, Isroilning G‘azodagi kelajagi 2025-yil 9-oktabrda AQSh prezidenti Donald Trumpning 20 bandli tinchlik rejasi imzolanishi bilan hal qilingandek edi.

Ushbu kelishuv shartlariga ko‘ra, Isroil kuchlari “Sariq chiziq” deb atalgan chiziq orqasiga chekinishi, hududning 58 foizini nazorat qilishi va to‘liq chiqib ketish sanasi keyinroq belgilanishi kerak edi.

Biroq bu chekinish amalga oshmadi. Aslida, “sulh” davrida G‘azoga deyarli har kuni uyushtirilgan zarbalar natijasida kamida 922 kishi halok bo‘lgan bo‘lsa, Isroil o‘z hududini taxminan 11 foizga kengaytirdi.

Mart oyida to‘plangan sun’iy yo‘ldosh ma’lumotlariga ko‘ra, Isroil vaqtinchalik chiziq bo‘ylab kamida 32 ta harbiy post, yer to‘sig‘i va infratuzilma qurgan.

O‘tgan oktyabrdan beri Oxfam kabi ko‘plab gumanitar tashkilotlar Isroilni G‘azoga yordam va boshqa zaruriy mahsulotlar yetkazib berishni cheklab, gumanitar inqirozni kuchaytirishda ayblamoqda.

Payshanba kuni Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyaxu G‘azoda yana ko‘proq hududni egallashni e’lon qildi va konferensiyada shunday dedi: “Biz hozir Hamasni siqmoqdamiz; biz hozir hududning 60 foizini nazorat qilamiz – buni bilasiz. Biz 50 foizda edik. Mening buyrug‘im – 70 foizga o‘tish”.

Al Jazeera bu haqda Isroil bosh vaziri idorasiga murojaat qilgan, ammo javob olmagan.

“Agar Isroilning yakuniy rejasi butun G‘azo sektori ustidan doimiy samarali nazorat o‘rnatish bo‘lsa, bu noqonuniy anneksiya hisoblanadi”, dedi Dublin Triniti kollejining xalqaro inson huquqlari huquqi professori Maykl Bekker.

2023-yil oktyabridan beri Isroil G‘azoda kamida 72,819 kishini o‘ldirgan, minglab kishilar esa vayronalar ostida bedarak yo‘qolgan. Isroil 2025-yilga kelib anklavda ocharchilikni keltirib chiqargan va hayotni ta’minlash uchun zarur bo‘lgan deyarli barcha infratuzilmani vayron qilgan.

AQShning o‘z shartlarini Isroilga tatbiq etishiga bo‘lgan umidlar ham asossiz bo‘lib chiqdi. 2025-yil oktyabrida sulh e’lon qilinganidan beri AQSh Isroilning G‘azoda kengayishi va mustahkamlanishiga munosabat bildirmadi.

Isroilning javobi oddiy: “G‘azodan ixtiyoriy emigratsiya rejasi ham amalga oshiriladi”, dedi Mudofaa vaziri Isroil Katz. Kuzatuvchilar bu atama etnik tozalashni anglatishini tan olishadi.

Bekkerning so‘zlariga ko‘ra, xalqaro e’tibor endi G‘azo inqirozidan AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushiga, shuningdek, Isroilning Livandagi harakatlariga qaratilgan. “Trump ma’muriyati Isroil manfaatlaridan uzoqlashishga tayyor bo‘lishi mumkin, ammo AQSh G‘azoga qiziqishni yo‘qotganga o‘xshaydi”, dedi u.

Source: www.aljazeera.com