Yevropa 2026-yil iyun oyi oxirida kuzatilgan eng dahshatli jazirama to‘lqinlaridan birini boshdan kechirmoqda. Fransiyada kamida 40 kishi halok bo‘ldi, maktablar ommaviy ravishda yopildi, temir yo‘l qatnovi to‘xtatildi. Germaniya va Chexiyada poyezdlar bekor qilindi, Buyuk Britaniyada East Surrey kasalxonasi faqat hayotga bevosita xavf tug‘ilgan holatlarni qabul qilmoqda, Italiyada elektr energiyasi uzilishlari kuzatilmoqda, Belgiya va Niderlandiyada tez yordam chaqiruvlari soni 20 foizga oshdi.
Eng og‘ir vaziyat Fransiyada kuzatilmoqda. Bosh vazir Sebastyan Lekornyu sog‘liqni saqlash bo‘yicha eng yuqori – qizil – xavf darajasini e’lon qildi, bu mamlakatning 58 departamentida amal qildi. Nant shahrida havo harorati 44 darajaga, Bordoda 43 darajaga yetdi. Uskunalarning qizib ketishi tufayli 68 mingdan ortiq uy xo‘jaligi elektr energiyasidan uzildi. Luvr va Eyfel minorasi ish vaqtini qisqartirishga majbur bo‘ldi.
Buyuk Britaniyada iyun oyidagi harorat rekordi bir kunda uch marta yangilandi. Eng yuqori harorat Gospurtda 36,1 darajani tashkil etdi va 1976-yildan beri saqlanib kelayotgan 35,6 darajalik rekordni ortda qoldirdi. Mamlakatda qizil xavf darajasi joriy etildi, London tez yordam xizmati chaqiruvlar soni bo‘yicha rekord qayd etmoqda, mingdan ortiq maktab to‘liq yopildi yoki o‘quv kunini qisqartirdi.
Italiyada 16 ta shaharda, jumladan Rim, Milan, Turin, Venetsiya va Bolonyada qizil xavf darajasi e’lon qilindi. Konditsionerlardan ommaviy foydalanish elektr ta’minotida uzilishlarga olib keldi, kasalxonalarga murojaatlar soni keskin oshdi.
Germaniyada juma va hafta oxirida harorat deyarli butun mamlakat bo‘ylab 40 darajaga yaqinlashadi. Berlinda payshanba kuni allaqachon 34 daraja issiq edi, Gamburgda jazirama tufayli yarim marafon bekor qilindi, Deutsche Bahn kompaniyasi yo‘lovchilarga sayohatlarini bepul qoldirishga ruxsat berdi.
Chexiyada ham ekstremal jazirama haqida ogohlantirildi: hafta oxiriga kelib harorat 40 darajaga yaqinlashadi, temir yo‘l xizmatlari zarurat bo‘lmasa sayohat qilmaslikni tavsiya qildi. Venada ham deyarli 40 daraja kutilmoqda, Lyuksemburgda esa yangi iyun rekordi – 38,3 daraja o‘rnatildi.
Parij politsiyasi prefekti Patris For fransuz poytaxti kasalxonalari o‘z imkoniyatlari chegarasiga yaqinlashayotgani haqida ogohlantirdi. Juma kunidan boshlab Parijda ekstremal jazirama paytida sog‘liq uchun qo‘shimcha xavflarni kamaytirish maqsadida jamoat joylarida alkogol sotish va iste’mol qilish taqiqlandi.
Yevropa kosmik agentligining Copernicus xizmati ma’lumotlariga ko‘ra, Yevropa hozirda dunyoning qolgan qismiga qaraganda taxminan ikki baravar tez isimoqda. ClimaMeter va World Weather Attribution (WWA) guruhlari ekspertlari inson faoliyati natijasida yuzaga kelgan global isish hozirgi jazirama to‘lqinining haroratini taxminan 2–4 darajaga oshirganini aniqladilar.
Hozirgi anomaliyaning bevosita sababi “issiqlik gumbazi” – mintaqa ustida qopqoq vazifasini bajaradigan kuchli antisiklon. U yer yuzasidagi iliq havoning ko‘tarilishiga va bulutlar hosil qilishiga to‘sqinlik qiladi, natijada yer yanada qiziydi, salqin havo va shamol anomaliya zonasiga kira olmaydi.
WWA tadqiqotchilarining fikricha, hozirgi jazirama to‘lqini Yevropa uchun misli ko‘rilmagan. Agar shunga o‘xshash ob-havo sharoiti 1976-yilda yuz berganida, kunduzgi harorat taxminan 3,5 daraja past bo‘lgan bo‘lardi. Bundan tashqari, 2003-yilga nisbatan ekstremal darajada issiq tunlar ehtimoli yuz baravardan ko‘proq oshgan.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh kotibi Antoniu Guterrish London iqlim harakatlari haftaligida toza energiyaga tezlashtirilgan o‘tish rejasini taqdim etdi. U qazib olinadigan yoqilg‘i bilan bog‘liq yangi loyihalarni subsidiyalashni to‘xtatish, energiya kompaniyalarining favqulodda foydasiga soliq joriy etish va yirik sun’iy intellekt kompaniyalarini ma’lumotlar markazlarining ekologik izini oshkor qilishga majburlashga chaqirdi.
Source: podrobno.uz