AQSh va Isroilning Eronga zarbalari boshlanganidan deyarli to‘rt oy o‘tib, tomonlar Shveytsariyada muzokaralar olib bormoqda. 60 kunlik sulh va Eron yadro dasturi, sanksiyalarni bekor qilish hamda Hormuz bo‘g‘ozi kelajagi bo‘yicha kelishuvlar muhokama qilinmoqda.
Urush energiya narxlarini keskin oshirib, global savdoni izdan chiqardi. Biroq ba’zi kompaniyalar uchun mojaro juda foydali bo‘ldi. Mudofaa pudratchilari, neft va gaz ishlab chiqaruvchilari hamda investitsion banklar eng katta foyda ko‘rgan tarmoqlardir.
Eng katta foyda energiya sektoriga tegdi. Urushdan oldin dunyo neft va suyultirilgan gazining beshdan bir qismi Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tardi. Yo‘lakdagi uzilishlar neft narxini keskin oshirdi – Brent bir vaqtlar barrel uchun 126 dollarga chiqdi. Hozir esa narx 72 dollar atrofida.
Saudi Aramco birinchi chorakda foydasini 25 foizga oshirib, 32,5 milliard dollarga yetkazdi. BP foydasi ikki baravarga ko‘payib, 3,2 milliard dollarni tashkil etdi. Shell 6,9 milliard, TotalEnergies esa 5,4 milliard dollar foyda ko‘rdi.
Rystad Energy tahlilchisi Tomas Laylzning so‘zlariga ko‘ra, yuqori narxlar davom etsa, barcha yirik o‘yinchilar ijobiy natijaga erishadi. AQShning Venture Global va Cheniere Energy kabi LNG kompaniyalari ham xavfsiz yetkazib berish qidirilayotgani sababli foyda ko‘rmoqda.
Mudofaa sanoati ham katta daromad oldi. Urushdan so‘ng AQShning yirik qurol ishlab chiqaruvchilari Oq uyda uchrashib, ishlab chiqarishni oshirishga kelishdi. Boeing daromadini 14 foizga oshirib, 22,2 milliard dollarga yetkazdi. Northrop Grumman esa 95,6 milliard dollarlik buyurtmalar portfeliga ega.
Dengiz tashuvlari va sug‘urta kompaniyalari ham foyda ko‘rdi. Hormuz bo‘g‘ozidagi xavf tufayli sug‘urta mukofotlari besh baravarga oshdi. Frontline va DHT Holdings kabi tanker operatorlari daromadlarini sezilarli oshirdi.
Wall Street banklari ham katta foyda ko‘rdi. Oltita yirik investitsion bank birinchi chorakda jami 48 milliard dollar foyda oldi. JPMorgan foydasi 13 foizga oshib, 16,5 milliard dollarni tashkil etdi.
Urush, shuningdek, Polymarket va Kalshi kabi bashorat platformalarida shubhali savdolarga sabab bo‘ldi. Mart oyida neft fyucherslarida 580 million dollarlik to‘satdan sakrash kuzatildi. Aprelda esa 50 dan ortiq yangi akkauntlar sulh e’lon qilinishidan oldin pul tikib, katta daromad oldi. Yale tahliliga ko‘ra, shubhali akkauntlarning yutish darajasi 70 foizga yetgan.
Source: www.aljazeera.com