Eron va Ummon strategik ahamiyatga ega Hormuz bo‘g‘ozini kelajakda boshqarish bo‘yicha o‘zaro takliflar almashdi. Ikki davlatning hududiy suvlari ushbu muhim suv yo‘liga tutashgan bo‘lib, ular o‘rtasida kelishmovchiliklar saqlanib qolmoqda.

Ummon Eronga Hormuz bo‘g‘ozini boshqarish bo‘yicha qo‘shma mintaqaviy mexanizm yaratishni taklif qildi. Reuters agentligining xabar berishicha, ushbu taklifda “ixtiyoriy to‘lovlar” nazarda tutilgan. Noma’lum manbalarga ko‘ra, bu taklif mintaqaviy qo‘llab-quvvatlanmoqda va Eronning bo‘g‘oz ustidan yagona nazoratini istisno qiladi.

Ummonning taklifi Hind va Tinch okeanlarini bog‘lovchi Malakka bo‘g‘ozidagi modelga asoslangan. U yerda Indoneziya, Malayziya va Singapur kemalardan navigatsiya, ekologik himoya va qidiruv-qutqaruv operatsiyalari uchun ixtiyoriy badallar so‘raydi.

Bu taklif AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushi tufayli bo‘g‘ozning yopilishi global savdoga yetkazgan zararni bartaraf etishga qaratilgan. Biroq Tehron bo‘g‘oz urushdan oldingi erkin kemalar qatnovi holatiga qaytmasligini ta’kidlamoqda.

Eron tashqi ishlar vaziri o‘rinbosari Kazem G‘aribobodiy Ummonning ikki davlat o‘rtasida tranzit yo‘llarini teng taqsimlash taklifini rad etdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu reja Tehronning xavfsizlik masalalarini hal etmaydi.

G‘aribobodiy Eronning o‘z hududiy suvlari orqali kemalar qatnovini boshqarishni, Ummon esa qarama-qarshi yo‘lakning faqat bir qismini boshqarishni taklif qilganini ma’lum qildi. U Tehronning “AQSh bilan muzokaralar olib borish rejasi yo‘q”ligini, ammo Ummon bilan “bosqichma-bosqich” muzokaralar davom etayotganini tasdiqladi.

Mutaxassislarning fikricha, Ummonning taklifi ijobiy, ammo Eronning qattiq chiziq tarafdorlari uni qabul qiladimi, noma’lum. Malakka bo‘g‘ozidagi model yiliga atigi 70 million dollar yig‘sa, Eron Hormuzda har bir kemadan 1 million dollar “xizmat haqi” talab qilmoqda.

Source: www.aljazeera.com