Germaniya fermerlari so‘nggi yillarda kuzatilayotgan jazirama issiqlik, qurg‘oqchilik, kuchli yomg‘ir va kechki sovuqlar tufayli katta qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Ushbu ekstremal ob-havo hodisalari qishloq xo‘jaligiga jiddiy zarar yetkazmoqda.
Shimoliy Reyn-Vestfaliya qishloq xo‘jaligi palatasi eksperti Horst Gyomannning so‘zlariga ko‘ra, bu yil makkajo‘xori ayniqsa qattiq zarar ko‘rgan. Iyun oyidagi jazirama issiqlik (harorat 40 darajadan oshgan) makkajo‘xorining gullash davriga to‘g‘ri kelib, ko‘plab o‘simliklarda so‘ta hosil bo‘lmasligiga olib kelgan. Bu esa hosilning deyarli butunlay yo‘qolishiga teng.
Yevropa don savdogarlari uyushmasi Coceral ma'lumotlariga ko‘ra, iyun oyidagi issiqlik to‘lqini Yevropada don hosilini 9 million tonnaga (3 foizga) kamaytirgan. Eng katta yo‘qotishlar Fransiya va Vengriyada kuzatilgan. Makkajo‘xori umumiy pasayishning yarmini tashkil qiladi.
Fermerlar xavfni diversifikatsiya qilish orqali moslashmoqda: bir necha turdagi don ekinlarini turli pishish davrlari bilan ekish. Arpa bug‘doyga nisbatan erta pishadi va yoz boshidagi qurg‘oqchilikdan oldin don hosil qilishga ulguradi.
Mevachilikda kechki sovuqlar katta muammo. Issiq qish tufayli gullar erta ochiladi, ammo bahorda sovuq kechalar bo‘lishi mumkin. Fermerlar gullarni himoya qilish uchun suv purkagichlardan foydalanadi, bu esa muz qatlami hosil qilib, ichki issiqlikni saqlaydi. Do‘l to‘rlari esa mevalarni quyosh urishidan himoya qiladi.
Yangi texnologiyalar qatorida yarim shaffof fotovoltaik plyonkalar sinovdan o‘tkazilmoqda. Ular elektr energiyasi ishlab chiqarish bilan birga o‘simliklarni ortiqcha quyosh nuridan himoya qiladi.
Sug‘orish sabzavot, kartoshka va mevalar uchun iqtisodiy jihatdan foydali, ammo don ekinlari uchun juda qimmat. Germaniyada suv yetarli, ammo uning notekis taqsimlanishi muammo: qishda kuchli yomg‘ir, yozda qurg‘oqchilik.
O‘simlik seleksiyasi markaziy o‘rin tutadi. Frantsiyadan keltirilgan bug‘doy navlari allaqachon Shimoliy Reyn-Vestfaliyada ekilmoqda. Kalta poyali yarim mitti navlar og‘ir boshoqlarni ko‘tarib, yomg‘ir va shamolda sinmaydi. Chuqur ildizli bug‘doy navlari ustida tadqiqotlar olib borilmoqda.
Germaniyada soya va tariq kabi yangi ekinlar sinovdan o‘tkazilmoqda, vinochilik esa shimolga qarab kengaymoqda. Gyomannning ta'kidlashicha, tuproq holati muhim: uning zichlashishiga yo‘l qo‘ymaslik kerak, shunda ildizlar chuqur kirib boradi.
Iqlim o‘zgarishi tezligi oshgan: avlodlar davomida sodir bo‘ladigan o‘zgarishlar endi bir necha o‘n yil ichida sezilmoqda. Biroq zamonaviy qishloq xo‘jaligi yangi navlarni tez ishlab chiqish imkoniyatiga ega. Gyomann 2018-2019 yillardagi qurg‘oqchilik va so‘nggi issiqlik to‘lqinlarini iqlim o‘zgarishining natijasi deb hisoblaydi.
Source: www.dw.com