Uganda so‘nggi o‘n yilliklardagi eng yomon qurg‘oqchilik bilan kurashmoqda. Mamlakatning shimoliy-sharqiy Karamoja mintaqasida 1,5 million kishi to‘yib ovqatlanmaslik xavfi ostida. Ochlikdan 19 kishi halok bo‘lgan, bu esa 2022 yildagi ocharchilikni eslatmoqda.
Karamoja aholisi asosan dehqonchilik va chorvachilik bilan kun kechiradi. Aprel oyidan beri yomg‘ir yog‘magan. Lucia Lomiza erining qurg‘oqchilik sababli vafot etganini aytadi: “Odamlar omon qolish uchun ko‘mir yoqmoqda. Mening kuchim yo‘q. Ko‘p oila a’zolarim qishloqni tark etdi.”
Mahalliy favqulodda vaziyatlar qo‘mitasi rahbari Elijah Loorega ko‘ra, och aholi har kuni hukumat binosiga kelib ovqat so‘raydi, ammo u beradigan narsasi kam. “Bolalar, emizikli onalar, qariyalar va nogironlar to‘yib ovqatlanmayapti”, deydi u.
Antverpen universiteti professori Kristof Titeca ocharchilikning bir necha sababini keltiradi: iqlim o‘zgarishi, atrof-muhit degradatsiyasi, chorva o‘g‘irligi sababli mojarolar va tarixiy marginallashuv. “Karamoja mustamlakachilik davridan beri chetda qolgan mintaqa”, deydi u.
AQSh prezidenti Donald Trump davrida xorijiy yordamning bekor qilinishi vaziyatni yanada og‘irlashtirgan. Titeca “yordam agentliklari oziq-ovqat yordamini keskin qisqartirdi” deb ta’kidlaydi.
Uganda tahlil markazi IDEA direktori Job Kijji esa asosiy muammo boshqaruvdagi muvaffaqiyatsizlik deb hisoblaydi: “Karamoja uchun ajratilgan millionlab dollar poraxo‘r amaldorlar tomonidan o‘g‘irlangan. Eng so‘nggi janjalda vazirlar mahkamasi tom yopish materiallarini o‘g‘irlagan.”
Uganda hukumati 18 million dollar ajratib, 22 iyuldan boshlab makkajo‘xori uni va loviya tarqatmoqda. Favqulodda vaziyatlar vaziri Sam Engola “qisqa muddatli yordam yetarli emas, uzoq muddatli yechimlar kerak” deydi.
Kijji hukumatni “muvaffaqiyatsiz o‘yin rejasini” qo‘llashda ayblaydi: “Faqat ocharchilik boshlanganidan keyin makkajo‘xori uni va loviya jo‘natish siyosiy yamoqdir. Asosiy yechim – iqlimga mos qishloq xo‘jaligi, suv yig‘ish va milliy oziq-ovqat taqsimot tizimiga sarmoya kiritish.”
Uganda yolg‘iz emas: Keniya, Somali, Efiopiya va Janubiy Sudanda ham millionlab odamlar oziq-ovqat tanqisligidan aziyat chekmoqda.
Source: www.aljazeera.com