Tunisiyaning Kef viloyatidagi Sakiet Sidi Youssef shahri yaqinidagi el-Gol qishlog‘ida yozning eng dahshatli yong‘inlaridan biri oqibatlari hamon bartaraf etilmoqda. 70 yoshli fermer Mongi Abdeli o‘z yerlaridagi vayronagarchilikni ko‘rib, yo‘qotishlar hajmini so‘z bilan ifodalash qiyinligini aytadi.
Yong‘in uning 10 qo‘yini o‘ldirgan, yana ikkitasi tutundan nafas olib nobud bo‘lgan. Shuningdek, asalari uyalari, 100 dan ortiq zaytun daraxti va barcha bodom daraxtlari yonib ketgan. Abdeli “Olov har tomondan kelib, hamma narsani qopladi. Bizga suv yo‘qligini aytishdi, faqat evakuatsiya qilishdi”, deydi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, qochib qutulgan qo‘ylarini boqish uchun ham mablag‘ yo‘q. “Endi ularni nima bilan boqamiz? Pichan narxi ham oshdi. Hayotimiz to‘xtab qoldi”, deydi u. Abdeli 70 yil davomida shu tog‘larda yashab, hech qachon davlatdan yordam so‘ramaganini ta’kidlaydi.
Yong‘inlar Tunisiyada iyun oyida boshlanib, iyul o‘rtalarida avjiga chiqqan. Fuqaro muhofazasi xodimlari eng qizg‘in paytda 48 soat ichida 600 ga yaqin yong‘inga javob berishgan. Kef, Beja va Bizerte kabi shimoliy viloyatlarda yirik yong‘inlar sodir bo‘lgan, tog‘li hududlar qutqaruv ishlarini qiyinlashtirgan.
Fuqaro muhofazasi podpolkovnigi Xalil Mechri yong‘inlar “misli ko‘rilmagan” va “Tunisiyada qayd etilgan eng shiddatli yong‘inlardan” ekanini aytgan. Uning ta’kidlashicha, yong‘inlarning 95 foizi inson omili yoki “jinoiy harakatlar” tufayli kelib chiqqan.
Mahjoub Chouaxia ismli ayol yong‘in tezda tarqalganini va fuqaro muhofazasi yetib borguncha hamma narsa yonib ulgurganini aytadi. Uning oilasi chorva ozuqasi, tovuqlar va ov itlarini yo‘qotgan, olti kishilik oila faqat bitta xonada qolgan.
Yong‘inlar fonida elektr energiyasiga talab keskin oshgan. STEG davlat kompaniyasi tarmoqning keng qamrovli ishdan chiqishini oldini olish uchun rejali elektr uzilishlarini joriy qilgan. Bu esa zavodlar, suv nasos stansiyalari va uy xo‘jaliklariga jiddiy ta’sir ko‘rsatgan.
Tunis shimolidagi parranda sotuvchisi Abderrazek “So‘nggi uch haftada millionlab zarar ko‘rdim. Buning uchun kim menga tovon to‘laydi? Bu mamlakatda hamma narsa buzilib ketdi”, deydi.
Ekspertlar elektr uzilishlari kutilmagan talab emas, balki yillar davomidagi kam investitsiyalar natijasi ekanini ta’kidlamoqda. Tahrir institutidan Sahar Mechmech “Muammo elektr ta’minoti va Tunisning energiya xavfsizligini saqlash uchun zarur resurslarni investitsiya qilish darajasidadir”, deydi.
Hukumat STEG kompaniyasiga qariyb 3,5 milliard dinar subsidiyani to‘lamagan. Prezident Kais Saied elektr va suv uzilishlarini “qabul qilib bo‘lmaydigan” deb atab, xizmatlarni tezda tiklashni buyurgan.
Bu inqiroz Saiedning 25 iyuldagi hokimiyatni egallashining besh yilligi arafasida yuz bergani uchun alohida ahamiyatga ega. Aholi yong‘inlar va uzilishlar paytida ko‘pincha qo‘shnilariga tayanishga majbur bo‘lgan.
Issiqlik to‘lqinlari uzoqroq va kuchliroq bo‘layotgan bir paytda, tunisliklar infratuzilma va davlat xizmatlari ortda qolayotganini his qilmoqda. “Men ko‘p narsa so‘ramayman. Hayotim ortda qoldi. Farzandlarim va nabiralarim asosiy ehtiyojlar bilan qulay yashashini istayman”, deydi Khatma ismli ayol.
Source: www.aljazeera.com