The New York Times gazetasi AQSh prezidenti Donald Trump ma'muriyati yana bir jurnalistni, bu safar Shimoliy Koreyadagi maxfiy harbiy operatsiya haqidagi reportaji uchun sud chaqiruviga tortganini ma'lum qildi.
Shanba kuni nufuzli nashr mustaqil muxbir Metyu Koulni sud chaqiruviga tortilgan shaxs sifatida ko'rsatdi. O'tgan sentyabrda Koul Timesning milliy muxbiri Deyv Filipps bilan hamkorlikda 2019 yilda AQSh harbiy-dengiz kuchlarining maxsus bo'linmasi Shimoliy Koreya qirg'oqlariga tushgan maxfiy missiyasi haqida tergov olib borgan edi.
Ma'lumotlarga ko'ra, ularning maqsadi elektron qurilma o'rnatish orqali aloqalarni ushlash edi. Ammo missiya muvaffaqiyatsizlikka uchradi, chunki maxsus bo'linma Shimoliy Koreya kemasiga duch kelib, bortdagilarga qarata o't ochgan.
Times xabariga ko'ra, Federal Qidiruv Byurosi (FQB) agentlari fevral oyida Koulning Nyu-Yorkdagi uyiga chaqiruv qog'ozini yetkazish uchun kelgan. Koul uyda bo'lmagani uchun chaqiruv uning advokatiga yuborilgan. Nashr bu haqda anonim manbalarga tayanib xabar bergan.
Bu harakat Trump ma'muriyatining hukumat sizib chiqishlariga qarshi kurashish maqsadida qilayotgan tajovuzkor sud harakatlari qatoridagi eng so'nggisi bo'lishi mumkin. Times bu ishda huquqiy himoyani ta'minlamoqda. Gazetani so'nggi ishlarda himoya qilgan advokat Devid A. O'Nil Koulni ham himoya qilishi aytilgan.
O'Nil gazetaga bergan bayonotida Koul "matbuot erkinligi va Birinchi tuzatishni bu ma'muriyatning jurnalistlarga qarshi shafqatsiz hujumlaridan himoya qiladi va o'z manbalariga bo'lgan majburiyatini bajaradi" deb aytgan. Times matbuot kotibi Charli Stadtlander esa chaqiruvni "hukumatning jurnalistlarga qarshi kuchayib borayotgan hujumlarining bir qismi" deb atadi.
Koul chaqiruvining nima uchun aynan hozir oshkor bo'layotgani noma'lum. Ammo Timesning bu mavzudagi reportaji Trump ma'muriyati gazetaning bir nechta jurnalistlarini prezidentning yangi Air Force One samolyotidagi xavfsizlik muammolari haqida yozganlaridan keyin chaqiruvga tortgan voqeadan keyin sodir bo'ldi. O'sha chaqiruvlar o'tgan hafta qaytarib olingan edi.
Mart oyida Wall Street Journal va uning muxbirlari ham Pentagonning AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushi haqidagi ogohlantirishlari haqidagi maqola uchun manbalarni oshkor qilishni talab qiluvchi chaqiruvlarni olgan edi. Trump ma'muriyati urushni 28 fevralda Isroil bilan birga boshlagan. Hozirgacha 18 AQSh harbiy xizmatchisi halok bo'lgan, yuzlab jarohatlanganlar qayd etilgan.
Eron, Livan va Yaqin Sharqning boshqa qismlarida minglab odamlar halok bo'lgan, chunki janglar mintaqaga tarqalmoqda. Adliya vazirligining odatiy tartibi chaqiruvlarni jinoiy tergovlarda, ayniqsa konstitutsiyaviy himoyalar xavf ostida bo'lganda, oxirgi chora sifatida belgilaydi. Jurnalistlarga nisbatan chaqiruvlar odatda kam uchraydi.
Konstitutsiyaning Birinchi tuzatishi so'z va matbuot erkinligini keng himoya qiladi. Ammo ikkinchi Trump ma'muriyati davrida fuqarolik huquqlari himoyachilari bunday huquqiy harakatlar tez-tez takrorlanayotganini ogohlantirmoqda. Seshanba kuni AQSh Senatidagi demokratlar Adliya vazirligining Times jurnalistlariga nisbatan chaqiruvlardan foydalanishi haqida ma'lumot talab qildi.
Senatorlar Aleks Padilla va Adam Shiff bayonotida "Vazirlikning shaffoflik yo'qligi va jurnalistlarga nisbatan tajovuzkor harakatlari - bu holatda, prezident Trump salbiy reportajlardan g'azablanganidan keyin yo'naltirilgan - bu ma'muriyatning matbuot tashkilotlariga bosim o'tkazishning aniq namunasi" deb yozgan. Jurnalistlarni Himoya Qilish Qo'mitasi (CPJ) kabi guruhlar chaqiruvlar "butun mamlakat bo'ylab jurnalistlarning ishiga sovuq ta'sir ko'rsatishi" mumkinligidan ogohlantirgan.
Adliya vazirligi esa chaqiruvlardan foydalanishni milliy xavfsizlik sirlarini himoya qilish zarurati bilan oqlamoqda.
Source: www.aljazeera.com