Gretsiya Isroil bilan yirik harbiy kelishuv imzoladi. Ushbu kelishuvga ko‘ra, Afina 3,5 milliard dollarlik ko‘p qatlamli havo mudofaa tizimini oladi. Bu ikki davlat o‘rtasidagi eng yirik mudofaa shartnomasi hisoblanadi.
Kelishuv dushanba kuni Tel-Avivda imzolandi. Bu Gretsiyaning qo‘shnisi Turkiya bilan munosabatlari yanada keskinlashgan bir paytda ro‘y berdi. Shuningdek, bu kelishuv Yevropaning Isroilga yaqin bo‘lishdan ehtiyot bo‘layotgan umumiy kayfiyatiga zid keladi, ayniqsa G‘azodagi genotsid urushi va Isroilning G‘arbiy Sohilni anneksiya qilish harakatlari fonida.
Gretsiya va Isroil uzoq yillardan buyon iqtisodiy va diplomatik aloqalarga ega. Ular muntazam ravishda qo‘shma harbiy mashg‘ulotlar o‘tkazib kelishgan.
Yangi xarid Gretsiyaning 2030-yilgacha armiyasini modernizatsiya qilish rejasining bir qismidir. Afina 2036-yilgacha 28 milliard yevro (32 milliard dollar) sarflab, Isroil mudofaa tizimini, shuningdek, AQShdan 40 tagacha F-35 qiruvchi samolyotlarini va Fransiya hamda Italiyadan fregatlarni sotib olishni rejalashtirmoqda.
Gretsiyada “Axilles qalqoni” deb nomlanuvchi tizim uch yil davomida muzokara qilingan bo‘lib, bosqichma-bosqich yetkazib beriladi. U 35 oy ichida to‘liq jangovar tayyorgarlikka erishishi kutilmoqda.
Isroil Mudofaa vazirligi bayonotiga ko‘ra, “Axilles qalqoni” uchta asosiy tizimni o‘z ichiga oladi: havo hujumidan mudofaa, raketa mudofaasi va dronlarga qarshi tizimlar. Shuningdek, kelishuv doirasida Isroil havo kuzatuvi uchun ko‘p maqsadli radarlar va sun’iy intellekt bilan ishlaydigan qo‘mondonlik markazini yetkazib beradi.
Qo‘shimcha kelishuvga ko‘ra, Isroil Gretsiyaga 26 million yevro (30 million dollar) qiymatidagi dron gumbaz tizimlarini ham sotadi.
Tahlilchilarning fikricha, Gretsiya AQSh-Isroilning Eronga qarshi urushidan kelib chiqadigan tahdidlardan tobora xavotirda. “Gretsiya Amerika harbiy bazalariga mezbonlik qiladi va ular kelajakda eronliklar uchun nishonga aylanishi mumkin”, deydi Avstriyaning sobiq mudofaa attashesi Volfgang Pusztai.
Gretsiya, shuningdek, Turkiyaning dron imkoniyatlarining oshishidan xavotirda. Anqara va Afina uzoq vaqtdan beri Egey dengizi va Sharqiy O‘rta yer dengizidagi dengiz chegaralari ustidan bahslashib keladi. Turkiya va Isroil o‘rtasidagi ziddiyat ham G‘azodagi genotsid tufayli kuchaymoqda.
Turkiya hali yangi mudofaa kelishuviga munosabat bildirmagan. Ammo Gretsiya, Isroil va Kipr o‘rtasidagi harbiy yaqinlashuv avval ham Anqaraning salbiy munosabatiga sabab bo‘lgan.
Gretsiyada ham ko‘plab fuqarolar Isroilning G‘azodagi genotsidiga va Isroil bilan aloqalarni chuqurlashtirishga qarshi. Pew Research Center so‘roviga ko‘ra, greklarning 76 foizi Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyahuning jahon ishlarida to‘g‘ri harakat qilishiga ishonmaydi.
Muxolifat vakillari va ziyolilar Bosh vazir Kyriakos Mitsotakisning Isroil bilan munosabatlarni kuchaytirishini keskin tanqid qilmoqda. Gretsiyaning sobiq moliya vaziri Yanis Varufakis shunday yozgan: “Gretsiyaning Isroil sun’iy yo‘ldoshiga aylanishi jadal sur’atda davom etmoqda. Bu ko‘pchilik greklar, mintaqamizdagi tinchlik, Yevropa va G‘arbiy Osiyo uchun yomon belgi. Bunga qarshilik ko‘rsatish kerak.”
Source: www.aljazeera.com