AQSh va Eron o'rtasidagi urush olti oyni to'ldirdi. Shu hafta tomonlar bir necha oylik tanaffusdan so'ng yana to'qnashdi. AQSh prezidenti Donald Tramp jurnalistlarga bergan bayonotida Eronga qarshi javob choralari ko'rilishini aytdi: “Biz ularga qattiq zarba beramiz … javob bo'ladi”.
Eron avvalroq AQShning Larak orolidagi harbiy nishonlariga hujumiga javoban Iordaniyadagi AQSh harbiy bazalariga raketa hujumi uyushtirgan edi. Iordaniya sakkizta raketani tutib qolganini ma'lum qildi. AQSh esa Eron kuchlari tomonidan dengiz minalarini sochish uchun tayyorlanayotgan ikkita raketa qurilmasini yo'q qilganini bildirdi.
Mutaxassislarning fikricha, Tramp ma'muriyati endi “urush ham, tinchlik ham” bo'lmagan strategiyaga o'tmoqda. Axios nashri xabariga ko'ra, Vashington Eronni davriy zarbalar bilan ushlab turishni, ammo to'liq miqyosdagi urushga kirishmaslikni rejalashtirmoqda. Bu strategiya hali Tramp tomonidan tasdiqlanmagan.
Eron prezidenti Masud Pezeshkiyon Bishkekda bo'lib o'tgan Shanxay Hamkorlik Tashkiloti sammitida, agar AQSh ham xuddi shunday qilsa, Eron o't ochishni to'xtatishini aytdi. Biroq iyun oyida imzolangan vaqtinchalik kelishuv amalda barbod bo'ldi. Hujjatdagi noaniq tahrirlar, xususan, Hormuz bo'g'izini kim nazorat qilishi masalasi kelishuvning buzilishiga olib keldi.
Urush boshlanganidan beri Hormuz bo'g'izi orqali kunlik o'tadigan kemalar soni 100 tadan o'rtacha 7 taga tushib ketdi. Eron bo'g'izni faqat “do'stona” kemalar uchun ochiq deb hisoblaydi, AQSh esa o'z harbiy-dengiz kuchlari kemalarni muvaffaqiyatli kuzatib borayotganini da'vo qilmoqda.
Iqtisodiy bosim ham kuchaymoqda. AQSh moliya vaziri Skott Bessent Eronga qarshi iqtisodiy bosim kampaniyasini e'lon qildi, neft savdosini nishonga oldi va 60 ta kompaniyaga sanksiya qo'lladi. Eron Markaziy banki rahbari Abdolnoser Hemmati esa iqtisodning qulashi haqidagi da'volarni rad etdi.
Tahlilchilar vaziyatning yanada keskinlashishi xavfini ta'kidlamoqda. Quincy instituti direktori Trita Parsi “davriy bombardimon qilish abadiy urushga olib keladi”, deb hisoblaydi. Eronlik ekspert Muhammad Islomiy esa Vashingtonning hisob-kitoblari noto'g'ri bo'lganini va har qanday yangi zarba mintaqadagi vaziyatni yanada qizdirayotganini aytadi.
Trampning ichki siyosiy ahvoli ham og'ir. Urush va yoqilg'i narxlarining oshishi tufayli uning reytingi 33 foizga tushib ketdi. Isroil esa Eronga qarshi urushda AQShdan farqli manfaatlarga ega bo'lib qolmoqda. Isroil Bosh vaziri Binyamin Netanyaxu Eronning yadro quroliga ega bo'lishiga yo'l qo'ymaslikni qat'iy ta'kidlamoqda, ammo bu borada hech qanday dalil keltirilmayapti.
Source: www.aljazeera.com