Bangladesh rasmiylari Saudiya Arabistoni, Turkiya va Pokiston o‘rtasida tuzilgan Makka mudofaa shartnomasiga qo‘shilish masalasini ko‘rib chiqmoqda. Biroq ekspertlar ogohlantirishicha, bu qadam qo‘shni Hindiston bilan munosabatlarni jiddiy taranglashtirishi mumkin.

O‘tgan oy imzolangan “Makka qo‘shma mudofaa shartnomasi” uch davlatning har biriga qarshi qurolli hujumni barchaga qarshi hujum deb hisoblaydi va jamoaviy to‘xtatuvchi kuch sifatida ishlab chiqilgan. Tahlilchilarning fikricha, bu kelishuv Yaqin Sharq va Janubiy Osiyoning geosiyosiy manzarasini o‘zgartirdi.

Dakka universiteti professori Navin Murshidning ta’kidlashicha, shartnoma “harbiy ittifoq bo‘lsa-da, strategik nuqtai nazardan asosan mintaqaviy kuchlar muvozanatini saqlash va ishtirokchi davlatlarning manfaatlarini ilgari surish tashabbusidir”. U Bangladesh uchun bu qadamning oqibatlarini sinchiklab o‘lchash muhimligini qayd etadi.

Bangladesh va Hindiston o‘rtasida 4096 kilometrlik quruqlik chegarasi, mustahkam madaniy va iqtisodiy aloqalar mavjud. Hindiston 1971-yilgi mustaqillik urushida Bangladeshni qo‘llab-quvvatlagan, biroq 2024-yilda Bosh vazir Shayx Hasinaning ag‘darilishidan so‘ng munosabatlar keskinlashdi. Hasina hozirda Hindistonda surgunda bo‘lib, uyushtirilgan qo‘zg‘olondagi jinoyatlari uchun sirtdan sudlangan.

Bangladesh tashqi ishlar vaziri Xalilur Rahmon parlamentda shartnomani “ijobiy baholashini” bildirdi, ammo hozircha taklif tushmaganini ta’kidladi. Hindiston esa bu kelishuv o‘z milliy xavfsizligiga ta’sir qilishi mumkinligini aytib, vaziyatni diqqat bilan kuzatayotganini ma’lum qildi.

Tahlilchilar Bangladesh uchun harbiy ittifoqqa qo‘shilishdan ko‘ra muvozanatli siyosat yuritish ma’qul deb hisoblaydi. Sobiq diplomat M. Humoyun Kabirning fikricha, Bangladesh 50 yildan ortiq vaqtdan beri hech qanday harbiy ittifoqqa qo‘shilmagan va bu pozitsiyani saqlab qolish kerak. U mintaqaviy xavfsizlik masalalarida BMT tinchlikparvar missiyalaridagi ishtiroki va iqtisodiy aloqalar muhimligini ta’kidlaydi.

Source: www.dw.com