Germaniya poytaxti Berlin yaqinlashib kelayotgan shahar-shtat saylovlarida aholining to‘rtdan bir qismi, ya’ni 3,9 million kishidan taxminan 976 ming kattalar nemis fuqaroligiga ega bo‘lmagani uchun ovoz berish huquqidan mahrum bo‘ladi. Bu ko‘rsatkich 2011-yildan buyon ikki baravar oshgan va saylovdan chetlashtirilganlar soni bo‘yicha rekord hisoblanadi. Ko‘plab chet elliklar, jumladan, misrlik dasturchi Abdu Tavik, bu holatdan norozi.
Tavik yetti yil avval tasodifan Berlinda qolib qolgan, ammo hozir shaharni yaxshi ko‘radi. Uning aytishicha, Berlin madaniyati boshqa shaharlarnikidan yaxshiroq, odamlar ishlashdan ko‘ra yashashga ko‘proq qiziqadi. Biroq u ijara narxlarining tez o‘sishi va byurokratiyadan shikoyat qiladi. “Men o‘z biznesimni boshlamoqchiman, lekin byurokratiya tufayli bu qiyin”, deydi u. Tavik hozirgi hukumatdan norozi, ammo nemis fuqarosi bo‘lmagani uchun saylovda ovoz bera olmaydi. “Biz soliq to‘laymiz, lekin hech qanday vakillikka ega emasmiz, hatto mahalliy darajada ham”, deydi u.
Berlin aholisi o‘sib, xalqaro bo‘lib bormoqda. Saylov yoshi 16 ga tushirilgani uchun saylovchilar soni ortgan bo‘lsa-da, ovoz berish huquqidan mahrum bo‘lganlar soni ham ortib bormoqda. Germaniyada va Yevropada boshqa YI davlatlari fuqarolari munitsipal saylovlarda ovoz berishi mumkin, ammo Berlin federal shtat bo‘lgani uchun bu saylovda faqat nemis fuqarolari qatnashadi. Markaziy Berlinda bu muammo ayniqsa keskin. Shuning uchun Yashillar partiyasidan Mitte tumani meri Stefani Remlinger 135 mingdan ortiq chet elliklar uchun “ramziy saylov” tashkil qildi. Uning maqsadi – barcha uchun ovoz berish huquqi muammosiga e’tiborni qaratish.
Remlingerning aytishicha, Germaniyada immigratsiyaga qarshi kayfiyat kuchaymoqda. Hatto kosmopolit Berlinda ham o‘ng qanot “Germaniya uchun alternativa” (AfD) partiyasi 20%ga yaqin ovoz bilan ikkinchi o‘rinda turibdi. “Biz Yashillar sifatida ovoz berish huquqini yanada erkinlashtirardik, ammo Germaniyada umumiy munozara bu tomonga ketmayapti”, deydi u. U neoliberal Erkin Demokratik partiya (FDP) vakilining chet elliklar o‘z partiyalarini tuzib, hukumatni egallashi mumkinligi haqidagi bayonotidan hayratda qolgan.
Tavik Germaniyadagi o‘ngga siljishdan xabardor va shu sababli mamlakatni tark etishni o‘ylaydi. Iqtisodiy nuqtai nazardan, uning ketishi Germaniya uchun yo‘qotish bo‘lardi, chunki mamlakatda ishchi kuchi yetishmaydi. Hukumat 2029-yilga kelib 440 ming ishchi yetishmasligini taxmin qilmoqda. Ba’zi shaharlarda chet elliklar uchun maslahat kengashlari mavjud bo‘lsa-da, ularga haqiqiy ovoz berish huquqini berish ko‘pincha juda katta qadam deb hisoblanadi. Remlingerning fikricha, eng yaxshi yo‘l – chet elliklarga ovoz berish huquqini berish emas, balki fuqarolik olishni osonlashtirish. Germaniya yaqinda fuqarolik qoidalarini yana qattiqlashtirdi. 2025-yilda Berlinda 39 ming kishi fuqarolikka qabul qilindi, bu 2024-yilga qaraganda 17 ming ko‘p. Tavik uchun bu yo‘l hali ham yopiq, ammo u ovoz berish huquqiga ega bo‘lsa, ketishni qayta ko‘rib chiqishini aytadi.
Source: www.dw.com