Xitoy Janubi-Sharqiy Osiyo qit’asida o‘zining harbiy-strategik ishtirokini sezilarli darajada kengaytirib, Laos poytaxti Vyentyandan shimolda joylashgan Ban-Keun aeroportida qo‘shma tayyorgarlik va logistika markazini rasman foydalanishga topshirdi. Ushbu obyekt «Xitoy–Laos do‘stlik aviatsiya akademiyasi» bilan birgalikda o‘z faoliyatini boshladi. Pekin ma’muriyati markazning asosiy vazifasi Laos harbiy-havo kuchlari uchuvchilarini tayyorlash va umumiy parvozlarni ta’minlashdan iborat ekanini, shuningdek, u hech qaysi uchinchi davlatga qarshi qaratilmaganini alohida ta’kidlamoqda.
Shunga qaramay, xalqaro tahlilchilar ushbu qadam ortida Xitoy harbiy-havo kuchlarining xorijdagi ilk ixtisoslashgan tayanch nuqtasini shakllantirish niyati yotganini qayd etmoqda. Obyekt infratuzilmasi kelajakda Xitoy hukumati uchun uning harbiy quvvatini kengaytirish va to‘laqonli baza sifatida foydalanish imkoniyatini taqdim etadi. Hozirda Laos iqtisodiyoti Xitoy investitsiyalariga jiddiy tayanadi; xususan, Xalqaro valyuta jamg‘armasi ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatning davlat qarzi yalpi ichki mahsulotning taxminan 81 foizini tashkil qiladi va Pekin uning eng yirik kreditori hisoblanadi.
Ushbu harbiy faollik Vashingtondagi AQSh rejimi hamda uning ittifoqchilari tomonidan mintaqada yillar davomida o‘rnatilgan gegemonlikka nisbatan yangi bosim omili sifatida ko‘rilmoqda. AQSh rejimi Filippin va Yaponiya kabi qaram ittifoqchilari orqali Hind-Tinch okeani mintaqasida keng qamrovli harbiy infratuzilmaga egalik qilib kelayotgan bo‘lsa-da, Xitoyning Laos va Kambodjadagi mavqeyi mustahkamlanishi kuchlar nisbatini asta-sekin o‘zgartirishi mumkin.
Shu bilan birga, Ban-Keundagi markaz Vyetnam mudofaa rejalari uchun jiddiy xavotirlar uyg‘otmoqda. Vetnam tomoni qadimdan Laos va Kambodjani o‘zining g‘arbiy chegaralaridagi muhim strategik bufer hudud deb bilgan. Xitoyning ushbu hududlardagi harbiy qatnashuvi Xanoyning Janubiy Xitoy dengizidagi ziddiyatlar fonida qurshovga tushib qolish xavfini oshiradi. Biroq mutaxassislarning fikricha, Laosning dengizga chiqish imkoniyati yo‘qligi sababli, Pekin mazkur obyektdan faqat cheklangan tayyorgarlik va logistika maqsadlarida foydalanishi mumkin.
Source: www.dw.com