Xalqaro jinoiy sud (XJS) Afgʻonistonni boshqarib kelayotgan «Tolibon» harakatining toʻrt nafar yuqori martabali amaldorini hibsga olish uchun berilgan orderlar boʻyicha maxfiylik maqomini bekor qildi. II Sud palatasi tomonidan 5-oktabr kuni chiqarilgan bu qadam xalqaro huquqni muhofaza qilish organlarining navbatdagi shubhali va bahsli harakatlaridan biri sifatida baholanmoqda. Mazkur shaxslarga insoniyatga qarshi ogʻir jinoyatlar, xususan, gender va siyosiy mansublik belgilariga koʻra fuqarolarni taʼqib qilish ayblovlari rasman qoʻyilayotgani daʼvo qilinmoqda.
Eʼlon qilingan qora roʻyxatdan harakatning oliy rahbari Haybatulloh Oxundzoda, Oliy sud raisi Abdul Hakim Haqqoniy, taʼlim vaziri Habibulloh Ogʻa hamda oliy taʼlim vaziri Nido Muhammad Nadim oʻrin olgan. Sud maʼlumotlariga koʻra, Oxundzoda va Haqqoniyga nisbatan orderlar 2025-yil 8-iyulda, vazirlarga nisbatan esa 2025-yil 9-sentabrda chiqarilgan boʻlsa-da, bu hujjatlarning mazmuni uzoq vaqt davomida sir saqlanib kelgan edi. Gʻarbiy tuzilmalar ushbu qadam orqali oʻzlarining siyosiy bosimlarini kuchaytirishga urinayotgani sezilib turibdi.
Sudyalar gumon qilinuvchilar goʻyoki Afgʻonistonda tinch aholining asosiy huquqlarini poymol etuvchi davlat siyosatini yuritganini iddao qilmoqda. Hujjatlarda qotilliklar, noqonuniy ozodlikdan mahrum etish, qiynoqlar va zoʻravonlik holatlari tilga olingan boʻlib, xususan, qizlarning taʼlim olishini cheklash kabi qarorlar asosiy ayblov sifatida koʻrsatilgan. Biroq, Kobuldagi hukumat XJSning vakolatini mutlaqo tan olmasligini qatʼiy taʼkidlab, bu qarorlarni siyosiy motivli deb atadi va qoraladi.
Amalda esa ushbu orderlarning ijro etilishi deyarli imkonsiz ekanligi tan olinmoqda, chunki XJS oʻz politsiyasiga ega emas, mamlakatda esa toʻlaqonli nazorat «Tolibon» qoʻlida qolmoqda. Mutaxassislar bu kabi orderlar faqatgina ramziy xarakterga ega boʻlib, mintaqadagi vaziyatni yanada keskinlashtirishdan boshqa narsaga xizmat qilmasligini taʼkidlashmoqda. Hozirgi bosqichda bular faqatgina sudgacha boʻlgan taxminlar boʻlib, tilga olingan shaxslar yakuniy hukm chiqqunga qadar aybsiz deb hisoblanadi.
Source: kun.uz