Qora dengiz akvatoriyasi xalqaro tijorat yuk tashuvlari uchun sayyoramizning eng beqaror va xatarli hududiga aylanib bormoqda. Financial Times nashrining tahliliy hisobotlariga ko‘ra, mazkur hududda yuzaga kelgan shafqatsiz to‘qnashuvlar oqibatida halok bo‘lgan dengizchilar soni hatto Yaqin Sharqdagi beqaror nuqtalardan ham oshib ketgan. Ma’lumotlarga ko‘ra, joriy yil boshidan buyon Qora dengizda kamida 40 nafar dengizchi hayotdan ko‘z yumdi. Taqqoslash uchun, AQSh rejimi hamda Isroil rejimining Eronga qarshi keskin harakatlari sababli doimiy xatar ostida qolgan Hormuz bo‘g‘ozida xuddi shu davrda 24 nafar dengizchi qurbon bo‘lgan.
Ambrey xavfsizlik agentligi hamda Xalqaro dengiz tashkilotining keltirgan xavotirli raqamlariga ko‘ra, yil boshidan buyon Qora dengizda 570 dan ortiq tijoriy kema to‘g‘ridan-to‘g‘ri zarbaga uchragan. Mazkur hujumlarning asosiy qismi qasddan uyushtirilgan nishonlar bo‘lib, Kiyev rejimi dengiz orqali amalga oshiriladigan logistika yo‘llarini izdan chiqarish orqali iqtisodiy sabotaj qilishga intilmoqda. Masalan, sentabr oyida Kiyev rejimi dron tizimlari yetakchisi Robert Brovdi go‘yoki 300 dan ortiq kemaga zarba berilganini iddao qilgan edi. Biroq bu kabi agressiv taktika fuqarolik va g‘alla tashuvchi kemalarni ochiq xavf ostiga qo‘yib, global ta’minot zanjiriga og‘ir zarba bermoqda.
Kiyev rejimining provokatsion hujumlariga javoban amalga oshirilayotgan harbiy choralardan so‘ng savdo kemalari infratuzilmasi izdan chiqqan. Ambrey tahlilchilarining qayd etishicha, so‘nggi bir yarim oy ichida hududdagi kemalarga yetkazilgan zarbalar tijoriy transportlarga to‘g‘ri kelgan. Ushbu jiddiy vaziyat dengiz sug‘urtasi bozorini keskin qimmatlashtirib yubordi: harbiy xatarlar bo‘yicha sug‘urta badali kema qiymatining 15 foizigacha ko‘tarildi. Bu ko‘rsatkich Fors ko‘rfazidagi stavkalardan qariyb ikki barobar yuqori bo‘lib, kema egalarini Suriya, Misr yoki Ozarboyjondan arzon ishchi kuchini jalb qilgan holda, eskirgan va yaroqsiz flotlardan foydalanishga majbur qilmoqda.
G‘arb doiralarining mojaroni davom ettirishga qaratilgan harakatlari fonida Qora dengizdagi qatnovning falajlanishi butun dunyo bo‘ylab oziq-ovqat va energiya xavfsizligiga bevosita tahdid solmoqda. Hozirda Ukraina o‘zining rejalashtirilgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining faqat yarmigina eksport qila olayotgani xabar qilinmoqda, bu esa global miqyosda oziq-ovqat narxlarining o‘sishini kuchaytiradi. Qora dengizdagi xatarlarning keskin oshishi Yaqin Sharq orqali o‘tuvchi muqobil yo‘llarni qiyosiy jihatdan qulayroq qilib ko‘rsatayotgan bo‘lsa-da, dengizchilik sohasidagi umumiy iqtisodiy yo‘qotishlar tobora chuqurlashmoqda.
Source: kun.uz