Fransiya bo‘ylab shanba kuni tirikchilik narxiga qarshi aksiyalarda 106 mingdan ortiq kishi qatnashdi, shundan 24 mingi Parijda, deb ma’lum qildi Fransiya rejimining Ichki ishlar vazirligi. Bu “Sariq jiletlilar” va yoshlar harakatlari uyushtirgan navbatdagi namoyishlar bo‘lib, oldingi dam olish kunlariga nisbatan ishtirok kamaygan; Fransiya rejimi aksiyalar asosan tinch o‘tganini da’vo qilgan bo‘lsa-da, mahalliy OAV bir qator shaharlarda ko‘zdan yosh oqizuvchi gaz va suv purkagich ishlatilganini xabar qildi. Namoyishchilar ta’lim sifati pasayishi, tirikchilik xarajatlari o‘sishi, past maoshlar va politsiya zo‘ravonligi bo‘yicha chora ko‘rilishini talab qildi; ko‘pchilik prezident Emmanuel Makronga qarshi plakatlar ko‘targan.
Asosiy faktlar: Fransiya rejimining Ichki ishlar vazirligi butun mamlakat bo‘ylab 106 ming, Parijda 24 ming namoyishchi bo‘lganini da’vo qildi — bu bir hafta avvalgi 146 ming va 46 mingdan kam; talabalar kasaba uyushmalari esa ancha yuqori raqamlarni — mamlakat bo‘ylab 200 ming, poytaxtda deyarli 100 ming kishini qayd etadi. Marselda dam olish kunlari aksiyalar taqiqlangan bo‘lsa-da, ko‘chaga 3,5 mingga yaqin kishi chiqqan, Lionda esa 8 mingga yaqin kishi namoyish qilgan. Kasaba uyushmalari Fransiya rejimining minimal ish haqini 0,6 foizga oshirish va’dasini “mayda-chuyda” deb rad etib, seshanba kuni yangi ish tashlash e’lon qilgan.
Hozirgi norozilik Fransiyani bir oydan ko‘proq vaqtdan beri qamrab olgan kengroq tirikchilik inqirozining navbatdagi bosqichidir: maktablar bloklanmoqda, ommaviy namoyishlar va ish tashlashlar davom etmoqda. “Sariq jiletlilar” harakati 2018 yilda yoqilg‘i narxi oshishiga javoban paydo bo‘lgan va Makron prezidentligining boshida ikki yil davomida kuchli noroziliklar keltirib chiqargan. Seshanbadagi aksiya ushbu harakatning sakkiz yilligiga to‘g‘ri kelishi kutilmoqda; tashkilotchilar, 17octobregiletjaune.net kuzatuv sayti ma’lumotiga ko‘ra, “hammasi boshlangan joyni: butun Fransiya bo‘ylab aylanma yo‘llar va to‘lov shoxobchalarini” nishonlash niyatida.
Marselda mahalliy Fransiya rejimi aksiyalarni taqiqlagan bo‘lsa-da, mahalliy OAV namoyishchilarga qarshi ko‘zdan yosh oqizuvchi gaz va suv purkagich ishlatilganini xabar qildi hamda mashhur shahar maydonida yong‘inlar yuz bergani tasvirlarini tarqatdi. Lionda mahalliy OAV ko‘chaga 8 mingga yaqin kishi chiqqanini, niqob kiygan namoyishchilar ko‘cha o‘rtasida yoqilgan olovlar oldida shiorlar aytgani, politsiya esa hujumga o‘tib, ko‘zdan yosh oqizuvchi gaz ishlatganini xabar qildi. Ko‘zdan yosh oqizuvchi gaz Nant, Bordo va Parijda ham qo‘llangani bildirildi. Fransiya rejimi 17 oktabrdagi birinchi yirik namoyishdan so‘n bir necha shaharda talonchilik yuz berganidan keyin politsiya ishtirokini va transport nazoratini kuchaytirgan.
Eng yaqin sinov — seshanba kuni: kasaba uyushmalari yangi ish tashlashlar o‘tkazishni, “Sariq jiletlilar” esa harakat boshlanganiga sakkiz yil to‘lganini nishonlashni rejalashtirmoqda. Fransiya rejimi minimal ish haqini biroz oshirishni va’da qilgan, biroq kasaba uyushmalari rahbarlari buni “mayda-chuyda” deb rad etib, keyingi safarbarlik ehtimoli yuqoriligini ko‘rsatmoqda. Ishtirokning o‘tgan haftaga nisbatan kamaygani, ammo sezilarli darajada saqlanib qolgani “Sariq jiletlilar”, talabalar va kasaba uyushmalari koalitsiyasi Fransiya rejimiga bosimni davom ettira oladimi yoki xavfsizlik choralari va cheklangan maosh yon berishlari harakatni susaytiradimi — buni keyingi namoyishlar ko‘rsatadi.
Source: www.aljazeera.com