O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 23-mart kuni mamlakatning 2026–2030 yillarga mo‘ljallangan keng qamrovli ekologik rivojlanish strategiyasi bilan tanishdi. Ushbu dastur asosiy yo‘nalishlarni qamrab oladi: megapollarda havo tozaligini ta’minlashdan tortib, milliy botanika bog‘lari tarmog‘ini yaratish va yashil iqtisodiyot sohasida kadrlar tayyorlashgacha. Strategiya mamlakatning ekologik muammolarini hal qilish va barqaror rivojlanishni rag‘batlantirishga qaratilgan.
"Toza havo" loyihasi Toshkent, Navoiy, Farg‘ona va boshqa sanoat markazlarida ifloslanish darajasini pasaytirishga qaratilgan. 2030 yilga kelib PM2,5 zarrachalar chiqindilarini keskin kamaytirish rejalashtirilgan. Bunga erishish uchun Toshkentdagi korxonalarda majburiy avtomatik monitoring stansiyalari o‘rnatiladi, ular yagona geoinformatsion tizimga integratsiya qilinadi. Talablarga rioya qilmaslik uchun kompensatsiya to‘lovlari bir necha baravar oshiriladi.
Qurilish sektorida qattiq standartlar joriy etiladi: materiallarni yopiq sharoitda saqlash, himoya to‘siqlaridan foydalanish va onlayn kuzatuv. Poytaxtni qurishda "shamol yo‘llari" ni saqlash muhim qadam bo‘ladi. Transport islohoti barcha avtomobillar uchun "qizil", "sariq" va "yashil" toifalardagi ekologik stikerlarni joriy etishni nazarda tutadi. Texnik ko‘rik ekologik talablar bilan bevosita bog‘lanadi, eskirgan avtopark yangilanadi va yoqilg‘i standartlari bosqichma-bosqich qattiqlashtiriladi.
Muhokama qilinayotgan qarorlardan biri Toshkent va poytaxt viloyatidagi issiqxonalarni janubiy hududlarga ko‘chirishdir. Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, Toshkentda quyosh nuri kamligi tufayli mahsulot tonnasi narxi 11,9 million so‘mni tashkil etsa, Surxondaryoda atigi 4,9 million so‘m. Poytaxtdagi issiqxonalarda ko‘mir va mazutdan foydalanish havoni jiddiy ifloslantiradi. 2026 yil 1-oktabrdan boshlab Toshkentda yangi issiqxonalar qurish cheklanadi, Sherobod tumanida 940 gektar maydonda agropark yaratiladi.
Toshkentda 108 gektar maydonda Milliy dendrologik bog‘ tashkil etiladi, bu yerda 50 ming daraxt ekiladi va sakura bog‘i bilan sun’iy ko‘l yaratiladi. Mamlakat bo‘ylab 12 yangi botanika bog‘i va 16 dendropark paydo bo‘ladi, bu 2030 yilga kelib yashil maydonlar darajasini 14,2% dan 30% gacha oshirishga imkon beradi. Ilmiy qo‘llab-quvvatlash uchun 2026/2027 o‘quv yilidan boshlab hududlarda "yashil texnikumlar" ochiladi, ular Green University tizimining bir qismi bo‘ladi. 2029 yilga kelib bu sohadagi talabalar soni 10 ming kishiga yetadi.
Mamlakat hududining 70% degradatsiyaga uchraganligini hisobga olgan holda, Green University ostida Markaziy Osiyoda birinchi bo‘lib cho‘llanish jarayonlarini boshqarish bo‘yicha ilmiy markaz tashkil etiladi. Sun’iy yo‘ldosh monitoringi va 15 ixtisoslashtirilgan laboratoriya yordamida olimlar Orolbo‘yida yashil qoplamani kengaytirish va cho‘l iqtisodiyoti modellarini joriy etish bilan shug‘ullanadi.
Source: podrobno.uz