O‘zbekistonning bir qancha viloyatlarida chiqindilarni qayta ishlash va ulardan elektr energiyasi ishlab chiqarishga mo‘ljallangan yirik zavodlar qurilmoqda. Bu haqda Chiqindilarni boshqarish va aylanma iqtisodiyotni rivojlantirish agentligi ma’lum qildi.
Andijon, Namangan, Farg‘ona, Samarqand, Qashqadaryo va Toshkent viloyatlarida umumiy qiymati 933 million dollarlik oltita zavod barpo etilmoqda. Ular yiliga 3,6 million tonnagacha chiqindini qayta ishlash va 1,6 milliard kilovatt-soat elektr energiyasi ishlab chiqarish imkonini beradi. Qo‘shimcha ravishda yana 633 million dollarlik beshta korxona qurilishi boshlanmoqda.
Asosiy obyektlardan biri – Samarqanddagi zavod 2027 yil boshida ishga tushirilishi rejalashtirilgan. Uning quvvati sutkasiga 1,5 ming tonnagacha, yillik elektr energiyasi ishlab chiqarish esa 240 million kilovatt-soatni tashkil etadi.
Hokimiyat poligonlarga qaramlikni kamaytirish niyatida. 2026 yilda ularning sonini 32,6 foizga, 2030 yilga borib esa ikki barobarga qisqartirish rejalashtirilgan. Yana 18 poligonni rekultivatsiya qilish ko‘zda tutilgan. Infratuzilma ham rivojlanmoqda: 2026 yilda 28 ta chiqindi yuklash stansiyasi quriladi, 2030 yilga borib ularning soni 70 taga yetadi.
Shu bilan birga, nazorat va xizmat ko‘rsatish sohasida muammolar saqlanmoqda. 2025 yilda 10 mingdan ortiq noqonuniy chiqindi tashlash holatlari aniqlangan, biroq ularning faqat bir qismiga jarima solingan. 2026 yilning birinchi choragida yana ikki mingdan ortiq bunday qoidabuzarlik qayd etilgan, ularning aksariyati videokuzatuv kameralari orqali aniqlangan.
Hozirda chiqindi chiqarish xizmatidan aholining 64 foizi (23,9 million kishi) foydalanmoqda, 2026 yil oxiriga borib bu ko‘rsatkichni 90 foizga yetkazish rejalashtirilgan. Biroq aholining ushbu xizmatlar uchun qarzi 622,7 milliard so‘mdan oshadi.
Eng katta muammolardan biri plastik chiqindilarni qayta ishlashdir. Chiqindilarning 10 foizdan ortig‘ini plastik tashkil etsa-da, uni to‘liq utilizatsiya qilish uchun quvvatlar yetarli emas.
Yechimlardan biri “Eko-asfalt” startapi bo‘lishi mumkin, u plastik chiqindilarni yo‘l qurilishida ishlatishni taklif qiladi. Loyiha plastikni qayta ishlash va yo‘l infratuzilmasi sifatini yaxshilashga qaratilgan.
Source: podrobno.uz