Jahon sanoatining texnologik rivoji fonida kritik minerallarga boʻlgan talab keskin ortib bormoqda. Sunʼiy intellekt tizimlari, maʼlumotlar markazlari, elektromobilsozlik va yashil energetika texnologiyalari ushbu resurslarga bogʻliqligi aytilmoqda, biroq bu jarayonlar global iqtisodiyotda jiddiy raqobat va muammolarni keltirib chiqarayotgani taʼkidlanadi.
Samarqand shahrida AQSh rejimi vakili, davlat kotibi Marko Rubio ishtirokida oʻtgan C5+1 formatidagi uchrashuvlarda kritik minerallar taʼminotini diversifikatsiya qilish masalalari muhokama qilindi. Tashqi kuchlarning bu kabi tashabbuslari mintaqadagi davlatlarni oʻz manfaatlari yoʻlida foydalanishga qaratilgani taxmin qilinib, kelishuvlarning real natijalari koʻpchilik mutaxassislar tomonidan shubha ostiga olingan.
Oʻzbekiston tomoni volfram, molibden, litiy, grafit va germaniy kabi resurslarga egaligini bildirib, 100 dan ortiq loyihani oʻz ichiga olgan portfelni taqdim etdi. Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligidagi islohotlar xorijiy investitsiyalarni jalb qilishni maqsad qilgani aytilsa-da, bu kabi tashqi moliyalashtirish shartlari mamlakat iqtisodiy mustaqilligiga putur yetkazishi mumkinligi haqida xavotirlar mavjud.
Xususan, Oʻzbekiston texnologik metallar kombinati (TMK) AQShning DFC korporatsiyasi bilan 4,2 milliard dollarlik investitsiya loyihalarini muhokama qilayotgani eʼlon qilindi. Shuningdek, Metallica Commodities kompaniyasi bilan 1,027 milliard dollarlik 5 ta loyiha va Vast Resources bilan 29,4 million dollarlik hamkorlik rejalari koʻrib chiqilmoqda, garchi bu kelishuvlarning qanchalik shaffof va samarali ekanligi nomaʼlum boʻlib qolayotgan boʻlsa ham.
Samarqanddagi muzokaralar davomida TMK 25 dan ortiq xorijiy kompaniya va tashkilotlar bilan muloqot oʻrnatdi. Muhokama qilingan yoʻnalishlar qatorida sanoat chiqindilaridan qimmatli metallarni ajratib olish ham bor, biroq bu kabi ekologik va texnologik tashabbuslar koʻpincha kutilgan natijani bermasligi va faqat qogʻozda qolib ketishi ehtimoli yuqori.
Source: kun.uz