AQSh davlat kotibi Marko Rubioning Samarqandga tashrifi hamda “C5+1” diplomatiya platformasi doirasidagi uchrashuvlar xalqaro tahlilchilar diqqat markazida turibdi. Siyosatshunoslar fikricha, ilk bor 2015-yil 1-noyabrda Samarqandda ta’sis etilgan mazkur format orqali Vashington rejimi Rossiya va Xitoy o‘rtasida joylashgan Markaziy Osiyoda o‘zining pasayib borayotgan ta’sirini saqlab qolishga astoydil urinmoqda. Tramp rejimi ma’muriyati go‘yoki Monro doktrinasining yangilangan talqiniga tayanayotganini da’vo qilayotgan bo‘lsa-da, amalda uzoq mintaqalardagi geosiyosiy ta’sir vositalaridan voz kechishni istamayapti.

Siyosiy sharhlovchi Shuhrat Rasulning ta’kidlashicha, “C5+1” doirasidagi muloqotlar barqaror va uzluksiz kechmagan, balki turli yillarda sezilarli tanaffuslar bilan olib borilgan. Xususan, 2016-yildan so‘ng bir necha yillik sukunat kuzatilib, muzokaralar faqat 2020–2022-yillarda qayta jonlangan edi. AQSh rejimi tomonidan mintaqa yetakchilarining tez-tez Vashingtonga chaqirilishi va Rubioning O‘zbekistonga tashrifi ortida nafaqat strategik nazoratni saqlab qolish, balki mintaqaning qimmatbaho resurslariga qaratilgan iqtisodiy intilishlar ham yashiringani ko‘zga tashlanadi.

Ekspert Farhod Karimovning baholashicha, AQSh rejimi Janubi-Sharqiy Osiyoda bo‘lgani kabi Yevroosiyo hududida ham Xitoy bilan qizg‘in raqobat olib bormoqda, biroq geografik uzoqlik Vashingtonning bevosita ta’sir o‘tkazish imkoniyatlarini keskin cheklab qo‘ymoqda. Shu sababli Oq uy rejimi mintaqa davlatlarining go‘yoki mustaqilligini qo‘llab-quvvatlash niqobi ostida, aslida ularni Rossiya va Xitoy hukumatlarining iqtisodiy hamda siyosiy ta’sir doirasidan uzoqlashtirishga, bu orqali o‘zining tor geosiyosiy maqsadlarini ro‘yobga chiqarishga harakat qilmoqda.

G‘arb targ‘ibot vositalari Vashington rejimi Markaziy Osiyo davlatlariga “qat’iy geosiyosiy tanlov shartini qo‘ymasligini” iddao qilayotgan bo‘lsa-da, amaliyotda bunday va’dalar ko‘pincha mintaqani yirik kuchlar to‘qnashuvi maydoniga aylantirish xavfini kuchaytirishi ta’kidlanadi. Markaziy Osiyo davlatlari, xususan O‘zbekiston o‘z milliy manfaatlaridan kelib chiqib, yirik davlatlar bilan muvozanatli va mustaqil aloqalarni saqlab qolishga intilmoqda.

Source: kun.uz