O‘zbekiston fuqarolik uchuvsiz havo apparatlari (UHA)dan foydalanish bo‘yicha cheklovlarni sezilarli darajada yumshatmoqda. Prezident farmoni bilan tasdiqlangan 2026-yilgi davlat dasturiga ko‘ra, mamlakat dron texnologiyalarini milliy iqtisodiyotga integratsiya qilishni rag‘batlantirish uchun ochiqroq tartibga solish muhitini joriy qiladi.
Mudofaa vazirligi, Transport vazirligi va Raqamli texnologiyalar vazirligi, Strategik rivojlanish va islohotlar agentligi bilan hamkorlikda, iyun oyigacha yangi farmon loyihasini tayyorlash vazifasini oldi. Ushbu qonunchilik yuridik shaxslarga dronlarni import qilish, ishlab chiqarish va ulardan foydalanish huquqini beradi, bu oldingi yillardagi qattiq siyosatdan uzoqlashishni anglatadi.
Liberalizatsiya rejasining asosiy tarkibiy qismi xavfsiz operatsion tizimni o‘rnatishdir. O‘zbekiston havo fazosi dronlar qayerda va qanday uchishi mumkinligini belgilash uchun "yashil", "sariq" va "qizil" zonalarga bo‘linadi.
Buni boshqarish uchun hukumat parvozlarni monitoring qilish uchun avtomatlashtirilgan raqamli infratuzilmani ishlab chiqishni rejalashtirmoqda. Yangi qoidalar, shuningdek, uchuvchilarni tayyorlash uchun aniq talablarni belgilaydi va operatorlar uchun litsenziya berishning rasmiy mexanizmlarini o‘rnatadi. Sektor liberalizatsiya qilinayotgan bo‘lsa-da, dronlarni import qilish, ishlab chiqarish va ularga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq faoliyat qattiq litsenziyalash va sertifikatlash jarayonlariga bo‘ysunadi.
Jismoniy shaxslar tomonidan dronlarni import qilish taqiqi 2015-yildan beri amalda. Tarixiy jihatdan, buzilishlar 3 yildan 10 yilgacha qamoq jazosini o‘z ichiga olgan qattiq jazolar bilan bog‘liq edi. Biroq, 2024-yil o‘rtalarida qonun o‘zgartirilib, birinchi marta qayd etilgan huquqbuzarlar uchun qamoq jazosi 20 BKM (7,5 million so‘m) gacha jarima va qurilmani musodara qilish bilan almashtirildi.
Hozirda faqat maxsus ruxsatnomalarga ega bo‘lgan ayrim yuridik shaxslar dron texnologiyalaridan foydalana oladi. Bu asosan qishloq xo‘jaligi sohasi, masalan, shirinmiya ishlab chiqaruvchilari, shuningdek, Turizm vazirligi va Charvak turistik zonasini boshqarish uchun foyda keltirdi. Strategik rivojlanish va islohotlar agentligi ekspertlari ta‘kidlashicha, bu qattiq cheklovlar tarixan sanoat o‘sishini to‘xtatgan.
Ushbu o‘zgarishga tayyorgarlik ko‘rish uchun infratuzilma allaqachon rivojlanmoqda. 2025-yil yanvar oyida "Uzaeronavigatsiya" Markazi "ATM Safe Sky" parvozlarni boshqarish tizimini joriy qildi. Ushbu platforma operatorlarga rejalashtirilgan parvozlarni ro‘yxatdan o‘tkazish va rasmiy muvofiqlashtirish uchun QR-kodlarni olish imkoniyatini beradi.
Ishlab chiqarish landshafti ham kengaymoqda. Xalqaro kompaniyalar, jumladan Malayziyaning Meraque va Aerodyne Group, shuningdek, Rossiyaning "Transport of the Future" kompaniyalari mahalliy ishlab chiqarishga qiziqish bildirishdi. Ayniqsa, mahalliy "Sahro Drone Industry" firmasi 2025-yilda dron ishlab chiqarishni boshladi, hatto yaqinda o‘tkazilgan taqdimotda o‘z texnologiyasini Iordaniya qiroli Abdulloh II ga namoyish etdi.
Source: kun.uz