Myunxen xavfsizlik konferensiyasi yangi keskinlik va hamkorlik yo'nalishlarini belgiladi: ittifoqchilar Yevropa mudofaasini kuchaytirish, AQShning xavfsizlik tizimidagi roli va Ukrainadagi mojaroni hal qilish istiqbollarini muhokama qildilar.
Myunxen yana global xavfsizlikni muhokama qilish maydoniga aylandi: 13-15 fevral kunlari bu yerda 62-xavfsizlik konferensiyasi bo'lib o'tdi, davlat rahbarlari, diplomatlar va harbiylarni birlashtirdi. Asosiy mavzular Yevropa xavfsizligi, transatlantik sheriklik va Sharqiy Yevropadagi vaziyat edi.
Yevropa va NATO: xavfsizlik uchun ko'proq mas'uliyat
NATO bosh kotibi Mark Ryutte aytdi: "Alyans yaqin yillarda AQShning strategik roli saqlanib, 'rahbarlikda yevropalashishi' mumkin".
U Yevropa ittifoqchilarining mudofaa xarajatlarining o'sishi va ularning harbiy imkoniyatlarining kuchayishini ta'kidladi, jamoaviy xavfsizlik umumiy mas'uliyat ekanligini ta'kidladi.
Qo'shma Shtatlar Yevropa mamlakatlarini mudofaaga hissasini kengaytirish va ittifoqchilik majburiyatlari doirasida harbiy salohiyatni mustahkamlashga chaqirmoqda.
YI mudofaa siyosatini kuchaytiradi
Yevropa Komissiyasi raisi Ursula fon der Leyen aytdi: "Menimcha, Yevropaning o'zaro mudofaa holatini faollashtirish vaqti keldi. O'zaro mudofaa YI uchun ixtiyoriy emas — bu bizning shartnomamizda, 42(7)-moddada mustahkamlangan majburiyat".
Yevropa Ittifoqi mudofaa hamkorligini mustahkamlash, xavfsizlik sohasida qaror qabul qilishni tezlashtirish va mudofaa sanoatini rivojlantirishni muhokama qilmoqda.
Fransiya prezidenti Emmanuel Makron Yevropa sheriklari bilan strategik muloqot haqida xabar berdi:
"Biz kansler Merts va boshqa Yevropa rahbarlari bilan milliy doktrinamizning formulasiyasini ishlab chiqish maqsadida strategik muloqotni boshladik".
Bu muloqot fransuz yadroviy qo'rqitish roli va Yevropadagi mudofaa siyosatini muvofiqlashtirish muhokamalarining bir qismi sifatida ko'rilmoqda.
Ukraina: xavfsizlik va Yevropaning muzokaralardagi roli
Prezident Vladimir Zelenskiy uzoq muddatli xavfsizlik kafolatlari va mamlakatning xalqaro qo'llab-quvvatlanishini davom ettirish zarurligini ta'kidladi.
Konferensiya chetida u Ukrainaning kamida 20 yil muddatga AQShdan xavfsizlik kafolatlari barqaror tinchlik kelishuvining elementi sifatida ko'rilishini aytdi.
Zelenskiy ta'kidladi: "Yevropa amalda muzokaralar stolida yo'q — bu meningcha, katta xato. Ukraina Yevropani jarayonga to'liq jalb qilishga harakat qilmoqda, uning manfaatlari va ovozi hisobga olinishi uchun".
U shuningdek, Ukrainaning Yevropa integratsiyasining aniq istiqbollarini belgilashga chaqirdi.
AQSh va Yevropa: ittifoq va kelishmovchiliklar
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio aytdi: "Qo'shma Shtatlar G'arbning boshqariladigan tanazzuli deb atagan narsaning 'xushmuomala kuzatuvchilari' bo'lib qolishni rejalashtirmaydi", ittifoqchilarni faolroq rol o'ynashga chaqirdi.
Shu bilan birga, u transatlantik birlikni ta'kidladi: "Yevropa va AQSh bir-biriga tegishli".
Yangi dunyo tartibi va geosiyosiy o'zgarishlar
Germaniya kansleri Fridrix Merts aytdi: "Qoidalarga asoslangan avvalgi xalqaro tartib endi mavjud emas: "Bu tartib, gullagan davrida qanchalik nomukammal bo'lmasin, endi mavjud emas".
U o'zgaruvchan geosiyosiy muhitda Yevropa xavfsizligini mustahkamlash va xalqaro hamkorlikni kuchaytirish zarurligini ta'kidladi.
Arktika va Grenlandiya atrofidagi vaziyat
Daniya bosh vaziri Mette Frederiksen jurnalistlarning AQSh prezidenti Donald Trampning Grenlandiyani nazorat qilish imkoniyati haqidagi bayonotlari va ittifoqchilar bilan diplomatik aloqalardan keyin orol atrofidagi keskinlik pasayganmi degan savoliga javoban aytdi: "Yo'q, afsuski, yo'q. Menimcha, AQSh prezidentining istagi o'zgargan emas".
U Daniyaning hududiy yaxlitligi printsipial masala ekanligini ta'kidladi, Arktika mintaqasida xavfsizlik sohasida ittifoqchilar hamkorligining ahamiyatini qayd etdi.
Global tahdidlar va xavfsizlikning barqarorligi
Konferensiya ishtirokchilari mintaqaviy mojarolar, energetik xavfsizlik, kibertahdidlar va kritik infratuzilmani himoya qilishni o'z ichiga olgan keng doiradagi tahdidlarni muhokama qildilar.
Alohida e'tibor davlatlarning inqirozlarga chidamliligiga va o'sib borayotgan xavflar sharoitida ittifoqchilar harakatlarini muvofiqlashtirishga qaratildi.
Source: kun.uz