Toshkent 1966 yil 26 aprelda o‘z tarixidagi eng dahshatli zilzilalardan birini boshdan kechirdi. Minglab uylar vayron bo‘ldi, o‘n minglab odamlar boshpanasiz qoldi. Podrobno.uz muxbiri o‘sha paytda 14 yoshda bo‘lgan guvoh Lyubov Kolesnikova bilan suhbatlashdi.
Kolesnikova Bekobod internatida o‘qir, odatdagi o‘smirlik hayotini kechirardi. Ertalab hamma narsa odatdagidek edi. “Biz uxlab yotgan edik. To‘satdan bino titray boshladi. Karavotlar sirg‘ana boshladi. Zarbalar keskin va tushunarsiz edi. Sirenalar yoki ogohlantirishlar yo‘q edi – faqat g‘uvillash va atrofdagi harakat”, – deb eslaydi u.
Avvaliga nima bo‘layotganini tushunmadilar. Vahima boshlandi. Hamma pastga yugurdi. “Biz uchinchi qavatda edik – barcha qavatlardan bolalar ko‘chaga chiqdi”, – deydi Kolesnikova. Zarbalar bir necha daqiqa davom etdi, ammo vaqtni aniq baholash imkonsiz edi.
Falokatning haqiqiy ko‘lamini u ertasi kuni ko‘rdi. “Men Toshkentga uyga qaytdim va hamma joyda vayronagarchilikni ko‘rdim. Odamlar vahimada, yig‘layapti. Uylar vayron bo‘lgan”, – deydi u. Ayniqsa, eski g‘ishtli va loydan qurilgan uylar jiddiy zarar ko‘rdi.
Uyidagi yoriqlar shunchalik katta ediki, ulardan o‘tish mumkin edi. “Devorlar yarim metrga yorilgan edi. Biz bolalar o‘sha yerdan o‘tardik. Keyin uni g‘isht bilan berkitdilar”, – eslaydi u. Dastlabki kunlarda odamlar shikastlangan binolarda yashashda davom etdilar, chunki boshqa joy yo‘q edi.
Zilzila to‘xtamadi – kuchsizroq silkinishlar kechayu kunduz davom etdi. Odamlar bir-biriga yordam berdi. Chodir lagerlari vaqtinchalik uy-joyga aylandi. “Butun Sovet Ittifoqi javob berdi. Barcha respublikalardan odamlar keldi. Chodirlar olib kelib tikdilar. Ko‘chada oshxonalar tashkil qildilar”, – deydi Kolesnikova.
Vaqt o‘tishi bilan eski uylar buzilib, o‘rniga yangilari qurila boshladi. 1968 yilga kelib Kolesnikova yangi tumanda, qulayliklarga ega ikki xonali kvartiraga ko‘chdi. “Shahar butunlay boshqacha bo‘ldi. Ilgari bir qavatli eski uylar edi, keyin ko‘p qavatli, mozaikali, naqshli go‘zal binolar qurila boshladi. Ko‘chalar kengroq va tozaroq bo‘ldi”, – eslaydi u.
Kolesnikovaning o‘zi ham qayta qurishda ishtirok etdi. “Maktabdan keyin 16 yoshimda g‘isht zavodiga ishga kirdim. Kuniga 10-15 ming g‘isht ishlab chiqarardik, ular Toshkentga olib ketilardi. Shu g‘ishtlardan uylar qurildi. Demak, men ham hissa qo‘shganman”, – deydi u.
O‘nlab yillar o‘tib, zilzila Kolesnikova uchun nafaqat vayronagarchilik, balki o‘zgarish nuqtasi bo‘lib qoldi. “O‘sha davrda yashaganlar eslaydi. Yoshlar esa, ehtimol, darsliklardan biladi. Ammo bu boshqacha. Ular buni his qilmagan”, – deydi u. Uning fikricha, o‘tmishni unutmaslik kerak, aks holda hozirni qadrlamaymiz.
1966 yilgi zilzila Toshkentni nafaqat jismonan o‘zgartirdi. Bu eski bir qavatli shahar bilan yangi, qayta qurilgan shahar o‘rtasidagi chegara bo‘ldi. Kolesnikovaning hikoyasi – bu falokatni raqamlar orqali emas, balki insoniy his-tuyg‘ular orqali ko‘rish imkonini beruvchi ko‘plab hikoyalardan biri.
Source: podrobno.uz