O‘zbekistonlik taniqli restorator va Caravan Group asoschisi Timur Musin o‘zining asosiy loyihalarini sotuvga qo‘ygani haqida ma’lumot tarqaldi. Biroq, bu oddiy biznes qarori emas: Musin uchun bu loyihalar shunchaki restoranlar emas, balki ko‘p yillik mehnat, shaxsiy hayotining bir qismi va O‘zbekistonning madaniy tashrif qog‘oziga aylanishi mumkin bo‘lgan makonlardir.
Musinning so‘zlariga ko‘ra, sotishning asosiy sababi restoran biznesidan charchash emas, balki ko‘p yillik bosim, sud jarayonlari, yuqori kredit stavkalari va tadbirkor o‘rniga doimiy himoyalanishga majbur bo‘lishdir. “Men restoratorman, advokat emasman. Advokatlar kurashsin, tushunasizmi? Men vaqtimning 80 foizini sud koridorlarida o‘tkazmasligim kerak”, deydi u.
Musin Prezident Shavkat Mirziyoyevga tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlash borasidagi sa’y-harakatlari uchun minnatdorchilik bildirdi: “Men Shavkat Mirziyoyevga chin dildan minnatdorman, chunki u tadbirkor o‘g‘ri yoki firibgar emas, balki ish o‘rinlari yaratuvchi, milliy mahsulot ishlab chiqaruvchi va davlat yordamiga muhtoj inson ekanligini ko‘rsatdi”. Biroq, uning so‘zlariga ko‘ra, yuqoridagi siyosiy iroda bilan joylardagi amaliyot o‘rtasida hali ham katta farq mavjud.
Tadbirkor so‘nggi yetti yil ichida 200 ga yaqin sud majlislari va yig‘ilishlarida qatnashganini aytadi. Uning asosiy xulosasi: O‘zbekistonda biznes muammolari ko‘p jihatdan sud tizimining sifatiga bog‘liq. “Sud tadbirkorning so‘nggi instansiyasi bo‘lishi kerak. Sud mustaqil bo‘lishi kerak, aks holda tadbirkor himoyasiz qoladi”, deydi u.
Musin bank bilan bo‘lgan mojaroni alohida ta’kidlaydi: “Bank mening mulkimni tortib olish uchun soxta bankrotlikni uyushtirdi. Mening bino deyarli qurib bitkazilgan edi, uch-to‘rt milliard so‘m yetishmasdi. Garovlar bor edi. Shu pulni berib, ishga tushirsa bo‘lardi”. Buning o‘rniga, bank butun kredit paketi bo‘yicha da’vo qilgan, bu esa davlat bojini keskin oshirgan va himoyani qiyinlashtirgan.
Eng ta’sirli qismlardan biri – Musinning “Chinaras” loyihasi haqidagi hikoyasi. U 13 yil davomida ushbu madaniy-turistik majmuani qurish uchun kurashgan. Loyiha akvapark, etnografik qishloq, mehmonxona va tarixiy makonlarni o‘z ichiga olishi kerak edi. “13 yil davomida kurashyapman, 13 yil urinyapman”, deydi u. 2019-yilda undan yer uchastkalari “yo‘l qurilishi” bahonasi bilan kesib olingan, ammo aslida boshqa manfaatdor tomonlarga berilgan deb hisoblaydi.
Musin alternativ stsenariyni tasvirlaydi: agar unga to‘sqinlik qilinmaganida, 2019-yilda yer qolgan, 2020-yilda akvapark qurilgan, keyin mehmonxona majmuasi, etnografik qishloq va katta turistik zona ishga tushirilgan bo‘lardi. U 150 ming kvadrat metr mehmonxona maydoni, xalqaro operatorlar, minglab ish o‘rinlari va butun dunyodan mehmonlar haqida gapiradi.
U O‘zbekiston oshxonasining global ekspansiyasini ham orzu qiladi: “Nyu-Yorkda palov muzeyi, Sidneyda, Londonda. Tasavvur qilasizmi?” Palovni mamlakatning “yumshoq kuchi” deb ataydi.
Musin nima uchun mamlakatda besh yulduzli mehmonxonalar kamligini soliq tizimi bilan bog‘laydi: “Soliqlar shundayki, investorlar besh yulduzli mehmonxonaga sarmoya kiritmaydi, chunki u 100 yil davomida o‘zini oqlamaydi”. U mehmonxonalarni mol-mulk va yer solig‘idan ozod qilishni taklif qiladi.
Sotuv haqidagi gaplarga qaramay, Musin O‘zbekistondan ketish niyati yo‘qligini ta’kidlaydi: “Agar pul bersalar, sotib ketaman degani emas. Nega ketay? Men bu yerda zavq bilan yashayapman. Ammo orzularim amalga oshsa, yanada zavqliroq bo‘lardi”.
Timur Musinning hikoyasi nafaqat bir restorator va uning aktivlari haqida, balki biznes mamlakat taraqqiyotida qanday rol o‘ynashi kerakligi haqidagi savoldir. Uning so‘zlariga ko‘ra, mustaqil sudlar, professional amaldorlar, oqilona kreditlar va aniq soliqlar zarur. “Men dunyoga restoranlarimni nafaqat O‘zbekistonda, balki undan tashqarida ham namoyish etib, ancha samarali ishlashim mumkin”, deydi u.
Source: kun.uz