28-fevraldan boshlab AQSh va Isroil rejimlari Eron hududiga qarshi keng ko‘lamli harbiy hujumlarni boshladi. Ushbu hujumlar davomida minglab zarbalar berilib, nafaqat harbiy, balki maktablar, shifoxonalar va turar-joy binolari kabi fuqarolik infratuzilmalari ham nishon qilindi. Eron maʼlumotlariga ko‘ra, 90 mingga yaqin fuqarolik ob’yektlari zarar ko‘rgan, 2 mingdan ortiq odam halok bo‘lgan. Minab shahridagi maktabga birinchi kuni berilgan zarbada 170 nafar, asosan 7-12 yoshli qiz bolalar halok bo‘ldi. AQSh prezidenti Donald Trump maktab hujumini inkor etdi, ammo Al Jazeera va Amnesty International kabi mustaqil tahqiqotlar AQSh ishlab chiqargan Tomahrak raketa ishlatilganligini aniqladi.
Eron javob choralari sifatida Isroilga qarshi hujumlar uyushtirdi, Beit Shemesh shahrida kamida 9 kishi halok bo‘ldi. Shuningdek, Eron AQSh bazalarini joylashtirgan Fors ko‘rfazi davlatlaridagi ob’yektlarni nishonga oldi, bu hujumlarda kamida 25 kishi halok bo‘ldi. Eronning javobi shu bilan cheklanmadi – mamlakat strategik ahamiyatga ega bo‘lgan G‘ormuz bo‘g‘ozini blokirovka qildi, bu global neft va gaz yetkazib berishini izdan chiqarib, ko‘plab davlatlarni strategik neft zahiralaridan foydalanishga majbur qildi.
Urushning kengayishi bilan AQSh va Isroil zarbalari elektr stansiyalari va suvni chuchuklashtirish zavodlari kabi hayotiy ahamiyatga ega fuqarolik infratuzilmalarini ham nishonga oldi. Bunga javoban Eron Quvayt, Bahrayn va Birlashgan Arab Amirliklaridagi suvni chuchuklashtirish zavodlariga hujumlar uyushtirdi. Fors ko‘rfazi mintaqasida suv tanqisligi kuchli bo‘lib, suv resurslarining 90 foizi chuchuklashtirish zavodlariga bog‘liq. Quvaytdagi hujumda bir hind ishchi halok bo‘ldi, bu mintaqa suv taʼminotining zaif tomonlarini ochib berdi.
Energiya infratuzilmasiga hujumlar ham kengaydi. Isroil 8-mart kuni Tehron va Karaj shaharlaridagi neft omborlarini nishonga oldi, kamida 4 kishi halok bo‘ldi. 18-martda Isroil Eronning janubiy Pars gaz koniga zarba berdi, bu kon dunyodagi eng katta tabiiy gaz koni hisoblanadi va Qatar bilan baham ko‘riladi. Eron javoban QatarEnergy, Saudiya Aramco va Quvaytning Mina al-Ahmadi neftni qayta ishlash zavodi kabi mintaqaviy energiya ob’yektlariga hujumlar uyushtirdi. QatarEnergy bosh direktori Saad Sherida al-Kaabi hujumlar tufayli mamlakatning suyuq tabiiy gaz eksport qobiliyatining 17 foizi yo‘qolganini va yillik daromadning 20 milliard dollarga yaqin zarar ko‘rganini maʼlum qildi.
Urushning boshqa sohalarga ham taʼsiri kuchaymoqda. Eron Islom Inqilobiy gvardiyasi (IRGC) AQSh va Isroil bilan bog‘liq universitetlar, banklar va iqtisodiy markazlarga hujum qilish bilan tahdid qildi. AQShning Bag‘doddagi elchixonasi X (sobiq Twitter) orqali Eronning AQSh universitetlarini nishonga olishi mumkinligi haqida ogohlantirib, fuqarolarini darroq Iroqni tark etishni tavsiya qildi. Shuningdek, Eron Google, Microsoft, Palantir kabi AQSh kompaniyalarining mintaqadagi ofislarini nishonga olish rejalarini eʼlon qildi. Bahraynda Amazon maʼlumotlar markazi Eron dron hujumi natijasida zarar ko‘rdi, bu global bulutli hisoblash xizmatlariga taʼsir ko‘rsatdi.
Source: www.aljazeera.com