Eron yaqinidagi harbiy mojaroning kuchayishi neft va gaz narxlarini keskin oshirib, energiya kompaniyalarining daromadlarini ko‘paytirdi, ammo iste’molchilar uchun yukni oshirdi. Yevropa Ittifoqi (YI) bu vaziyatga javob topish yo‘llarini izlamoqda.
Germaniya moliya vaziri Lars Klingbeil YIning bir qancha hamkasblari bilan birgalikda Eron urushi fonida energiya kompaniyalari tomonidan qo‘lga kiritilayotgan “qo‘shimcha daromadlar”ga soliq joriy etilishini talab qildi. Axborot agentliklari shanba kuni Germaniya, Avstriya, Italiya, Portugaliya va Ispaniya moliya vazirlari YI Iqlim bo‘yicha komissari Vopke Xukstrog‘a maktub yo‘llaganligi haqida xabar berdi.
Bu chaqiriq AQSh va Isroilning zarbalariga javoban Eronning Hormuz bo‘g‘ozini yopishi natijasida yuzaga kelgan yoqilg‘i narxlarining keskin oshishi fonida amalga oshirildi. Germaniyada dizel yoqilg‘isi narxi Pasxa bayrami boshlanishi bilan yana bir rekord darajaga ko‘tarildi. Avtomobil assotsiatsiyasi ADAC ma’lumotlariga ko‘ra, juma kuni bir litr dizelning o‘rtacha kundalik narxi 2,391 yevroni (2,75 dollar) tashkil etib, yangi tarixiy rekord o‘rnatdi.
Vazirlar “qo‘shimcha daromadlar” solig‘i “urush oqibatlaridan foyda olayotganlar jamoatchilik uchun yukni engillashtirishda o‘z hissasini qo‘shishi kerakligi haqida aniq xabar bo‘ladi”, deb ta’kidladilar. Ular shuningdek, bu chora “biz birlashganmiz va harakat qila olamiz” degan signal ham bo‘ladi, deb qo‘shimcha qildilar. Vazirlarning fikricha, bunday soliq “iste’molchilar, ayniqsa, vaqtinchalik yordamni moliyalashtirish va inflyatsiyaning oshishini cheklash imkonini beradi, davlat byudjetlariga qo‘shimcha yuk solmasdan”.
Vazirlar 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi sababli yuzaga kelgan energetika inqirozi paytida joriy qilingan favqulodda soliqni misol qilib keltirdilar. Ular “Joriy bozor buzilishlari va byudjet cheklovlari hisobga olinsa, Yevropa Komissiyasi qat’iy huquqiy asosga ega bo‘lgan shunga o‘xshash YI miqyosidagi hissa qo‘shish instrumentini tezda ishlab chiqishi kerak”, deb yozishdi. YI Energiya bo‘yicha komissari Dan Yorgensen ham blokning shunga o‘xshash choralarni yana ko‘rib chiqayotganini aytdi.
YI qayta tiklanuvchi energiya quvvatlarini sezilarli darajada kengaytirganiga qaramay, import qilinadigan qazib olinadigan yoqilg‘ilarga katta darajada bog‘liq. Rossiyadan yoqilg‘i importi, ayniqsa Germaniyada, Fors ko‘rfazidan importning oshishi bilan qisman qoplangan. Biroq, narxlar Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tishi kerak bo‘lgan neft va gazga bog‘liq bo‘lmagan mamlakatlarda ham o‘smoqda. Misol uchun, Yevropadagi gaz narxlari 28-fevraldan beri 70% dan ortiq oshdi, bu esa arzon energiyani Yevropa siyosatchilari uchun eng ustuvor vazifaga aylantirdi.
Source: www.dw.com