AQSh prezidenti Donald Tramp ma'muriyati Birlashgan Millatlar Tashkilotiga qo'shimcha 1,8 milliard dollar gumanitar yordam ajratishga va'da berdi. Biroq, bu miqdor o'tgan yillardagi AQShning gumanitar yordam majburiyatlaridan ancha past – 2022-moliya yilida bu ko'rsatkich 17 milliard dollargacha yetgan edi.
Tramp ma'muriyati bu kichikroq summani hukumat samaradorligini oshirishga intilish sifatida taqdim etdi. BMTdagi AQSh elchisi Mayk Uolts Trampning maqsadi "Amerika soliq to'lovchilarining pullari gumanitar yordam uchun qanday ishlatilayotganiga oshkoralik keltirish" ekanini aytdi.
Uolts qo'shimcha qildi: "Prezident Tramp o'zining birinchi ish kunidanoq status-kvo jarayonlarini qabul qilish kunlari tugaganini aniq aytdi." Uning so'zlariga ko'ra, Tramp BMTga yondashuvni o'zgartirish orqali xalqaro tashkilotni "isloh qilish"ga yordam berishni maqsad qilgan.
1,8 milliard dollar dekabr oyida imzolangan 2 milliard dollarlik "asosiy majburiyat"ga qo'shimcha hisoblanadi. Biroq, bu mablag'lar Tramp ma'muriyati BMTni "gumanitar qayta boshlash"ga undagan memorandumning bir qismi edi. Unda tashkilot "mafkuraviy o'sish" va "byurokratik samarasizlik"da tanqid qilingan.
2025-yil yanvarida ikkinchi muddatga qaytganidan beri Tramp xalqaro yordam majburiyatlaridan chekinishni boshladi, mablag'larni qisqartirdi va asosiy hukumat tuzilmalarini tugatdi. O'tgan iyul oyida uning ma'muriyati AQSh Xalqaro Taraqqiyot Agentligini (USAID) yopdi.
Iqtisodiy Hamkorlik va Taraqqiyot Tashkiloti (OECD) ma'lumotlariga ko'ra, 2025-yilda AQShning rivojlanish yordami 2024-yilga nisbatan 56,9 foizga kamaygan. Tanqidchilar Trampning xalqaro yordamni qisqartirish harakatlari inson huquqlari, global xavfsizlik va sog'liqni saqlash hisobiga amalga oshirilayotganini ogohlantirmoqda.
Human Rights Watch tashkilotining 42-sahifali hisobotida "xorijiy moliyalashtirishning chekinishi" "avtokratning orzusi" deb atalgan. Tashkilotning Vashingtondagi direktori Sara Yagerning so'zlariga ko'ra, "xorijiy yordam qisqartirilishi inson huquqlari buzilishini hujjatlashtirish, xavf ostidagi jamoalarni himoya qilish va huquqbuzarlarni javobgarlikka tortishni qiyinlashtirdi."
Tramp va uning ittifoqchilari esa mablag' qisqartirishlarini federal hukumatdagi "isrofgarchilik, firibgarlik va suiiste'mollik"ga qarshi kurash zarurati bilan izohlamoqda. Tramp BMTni ham tanqid qilib, uni va'dalarini bajarmaslikda aybladi.
BMT Bosh kotibi Antonio Guterrish AQShni majburiyatlarini bajarishga chaqirib, kechiktirilgan to'lovlarga hech qanday shart qo'yilmasligini aytdi. U "baholangan badallar a'zo davlatlarning majburiyati bo'lib, ular muzokara qilinmaydi" dedi.
BMTning gumanitar masalalar bo'yicha kotibi Tom Fletcher esa mojarolar va ofatlar tufayli 300 milliondan ortiq odam yordamga muhtojligini, ammo global moliyalashtirish kamayib borayotganini ta'kidladi. Uolts esa AQShning xalqaro yordamdan voz kechgani haqidagi tanqidlarni "soxta yangilik" deb atadi.
Source: www.aljazeera.com