Prezident Donald Trampning Respublikachilar partiyasiga oraliq saylovlarda yordam berish maqsadida AQSh bo‘ylab kongress okruglari xaritalarini qayta chizishga urinishi janubiy shtatlarda jiddiy muvaffaqiyatsizlikka uchradi.
Federal sudyalar uchlik paneli Alabama shtatidagi respublikachilarga qora tanli aholining ikki asosiy okrugidan birini yo‘q qiladigan yangi xaritani amalga oshirishni taqiqladi.
Panel o‘z qarorida: “Biz 2026 yilgi saylovlarda alabamaliklarni irqiy kamsitish bilan ifloslangan okrug rejasi bo‘yicha ovoz berishga majburlashni oqlay olmaymiz”, deb yozdi.
Alabama shtatidagi respublikachi amaldorlar, avvalroq to‘rt kongress o‘rni uchun boshlang‘ich saylovlarni kechiktirgan edi, ushbu qaror ustidan AQSh Oliy sudiga shikoyat qilishni rejalashtirmoqda.
Janubiy Karolinada bir qancha respublikachi qonunchilar demokratlar bilan birgalikda 30 yildan ortiq vaqtdan beri lavozimda bo‘lgan qora tanli demokrat vakil Jeyms Klybernning okrugini qayta chizadigan xaritani rad etdi.
9 iyundagi boshlang‘ich saylovlarda erta ovoz berish jarayoni allaqachon boshlangan edi, shtat qonunchilari yangi xarita ustida ovoz berayotgan paytda.
Respublikachi shtat senatori Richard Kesh mahalliy nashrlarga: “Mening vijdonim ham, aql-idrokim ham allaqachon boshlangan saylovni to‘xtatishga yo‘l qo‘ymaydi”, dedi.
Kongress okruglari xaritalarini tuzish AQShda munozarali masala bo‘lib, tarixan segregatsiya tarixiga ega shtatlarda qora tanli saylovchilarning huquqlarini cheklash vositasi sifatida xizmat qilgan.
Respublikachilar ko‘p yillar davomida bunday amaliyotlardan himoya qilish uchun o‘rnatilgan qoidalarni yumshatishga intilgan va bu sa’y-harakatlar yaqinda Oliy sud qarori bilan kuchaytirilgan.
Tramp tomonidan “katta g‘alaba” deb e’lon qilingan ushbu qaror bir qancha respublikachilar boshqaradigan shtatlarni yaqinlashib kelayotgan oraliq saylovlar uchun xaritalarini qayta chizishga undadi, chunki partiya Trampning past reytingi sharoitida Vakillar palatasi va Senatdagi ko‘pchiligini himoya qilishga umid qilmoqda.
AQSh shtatlari Vakillar palatasi okruglarini chizish va saylovlarni tashkil etish vazifasini bajaradi. O‘nlab yillar davomida ikkala siyosiy partiya ham o‘z nomzodlariga foyda keltiradigan saylov xaritalarini ilgari surgan – bu “gerrimandering” deb ataladi.
Ammo Tramp bu amaliyotni yangi bosqichga olib chiqdi, ochiqchasiga shtat partiyalaridan Respublikachilarning palata ustidan nazoratini saqlab qolish uchun xaritalarni qayta chizishni talab qildi.
Demokratlar o‘z nazoratidagi shtatlarda, jumladan Kaliforniyada ham shunday harakatlar bilan javob berdi, u yerda saylovchilar Demokratik partiyaga uch-besh qo‘shimcha o‘rin beradigan xaritani ma’qulladi.
Biroq demokratlarning sa’y-harakatlari ham ba’zi to‘siqlarga duch keldi. Virjiniyadagi demokratlar chizgan xarita bu oy boshida shtat oliy sudi tomonidan bekor qilindi.
Ba’zi tahlilchilarning fikricha, ikkala partiyaning bunday harakatlari saylovlar yaxlitligiga putur yetkazish xavfini tug‘diradi, biroq demokratlar o‘z harakatlarini respublikachilarning bosimiga zaruriy qarshi chora sifatida izohlamoqda.
Source: www.aljazeera.com