Buyuk Britaniya Oliy sudi Bahrayn hukumatining ikki dissident tomonidan qo'zg'atilgan josuslik dasturi bo'yicha da'voni yopish uchun davlat immunitetiga da'vo qilish urinishini rad etdi.
Dushanba kuni 3-2 ovoz bilan qabul qilingan qaror muhim pretsedent yaratadi: xorijiy davlatlar Buyuk Britaniya sudlarida Buyuk Britaniyadagi shaxslarni masofaviy kuzatish bo'yicha javobgarlikka tortilishi mumkin, hatto buzg'unchilik xorijdan amalga oshirilgan bo'lsa ham.
Jurnalist va Bahrayn qirollik oilasiga qarshi siyosiy partiya asoschisi Saeed Shehabi hamda Bahraynlik qochoq Moosa Mohammed Bahrayn hukumatini 2011-yilda ularning kompyuterlariga FinSpy nomli josuslik dasturini joylashtirishda aybladi. Dastur klaviatura urishlarini qayd etish, joylashuvni kuzatish va faoliyatni masofadan monitoring qilish imkoniyatiga ega.
Buyuk Britaniyada yashovchi ikkala erkak 2020-yilda London Oliy sudida "ruhiy zarar" uchun tovon talab qilib da'vo qilgan edi. Bahrayn buzg'unchilikni rad etdi va da'vo qilingan harakatlar Buyuk Britaniya yurisdiksiyasidan tashqarida sodir bo'lganligi sababli immunitetga ega ekanligini ta'kidladi.
London Oliy sudi 2023-yilda bu dalilni rad etgan, Apellyatsiya sudi esa 2024-yilda qarorni tasdiqlagan. Bahraynning Oliy sudga murojaati rad etildi.
Sud qaroriga ko'ra, da'vo qilingan kuzatuv Buyuk Britaniyada amalga oshirilgan harakat hisoblanadi, chunki da'vogarlar va ularning kompyuterlari josuslik dasturi ishga tushirilgan paytda Buyuk Britaniyada bo'lgan. Bu ishni sud muhokamasiga qadar olib borishga yo'l ochadi.
Ushbu hukm davlatlar va kuzatuv kompaniyalarining xorijdagi tanqidchilarga qarshi josuslik dasturlari uchun G'arb sudlarida javobgarlikka tortilishi mumkinligini tekshiruvchi ko'payib borayotgan da'volar qatoriga kiradi. Xuddi shunday ishlar qatorida WhatsAppning NSO Group kompaniyasiga qarshi Pegasus josuslik dasturi bo'yicha AQShdagi davom etayotgan da'vosi ham bor.
Huquq himoyachilari uzoq vaqtdan beri Bahraynni dissidentlar va jurnalistlarni kuzatishda ayblab kelmoqda.
Source: www.aljazeera.com