Germaniyaning ayrim siyosatchilari Yevropa Ittifoqining 2035-yilga qadar benzin va dizel avtomobillarini bosqichma-bosqich to‘xtatish rejasini kechiktirishga chaqirmoqda. Ular avtomobillarni butun umr bo‘yi uglerod izi bo‘yicha baholash kerakligini ta’kidlamoqda. Biroq to‘liq tahlillar elektr avtomobillar iqlim uchun qulayroq ekanini ko‘rsatmoqda.
Germaniyaning Bild tabloidi «Yevropa Ittifoqining avtomobil yolg‘oni» sarlavhasi ostida elektr avtomobillar uglerod-neytral degan da’voni «xavfli» deb atadi. Bavariya bosh vaziri Markus Zyoder ham «ilmiy asoslar»ga tayanib, ichki yonuv dvigatellarini bosqichma-bosqich to‘xtatishni bekor qilishga chaqirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu qaror Audi, BMW va Mercedes-Benz kabi yirik avtomobil ishlab chiqaruvchilari manfaatlariga mos keladi.
Myunxen Texnika Universiteti (TUM) hisobotida Yevropa Ittifoqining avtomobil chiqindilari reglamenti faqat egzoz gazlaridagi CO2 ga e’tibor qaratishi va batareyali elektr avtomobillarni «iqlim-neytral» deb hisoblashi katta kamchilik sifatida ko‘rsatilgan. Hisobotga ko‘ra, elektr avtomobillar umr bo‘yi o‘rtacha 41% kamroq uglerod chiqaradi, ammo ishlab chiqarish va elektr energiyasi manbalaridan kelib chiqadigan chiqindilar hisobga olinmaydi. TUM butun hayot tsiklini hisobga olishni taklif qiladi, bu esa yashil po‘lat va qayta ishlash kabi omillarni o‘z ichiga oladi.
AQShning Xalqaro toza transport kengashi (ICCT) tadqiqotchisi Georg Bieker TUM tahlilida yangilik yo‘qligini aytdi. Uning 2025-yilgi tadqiqoti shuni ko‘rsatdiki, batareyali elektr avtomobillar benzinli avtomobillarga qaraganda o‘rtacha 73% kamroq chiqindi chiqaradi, faqat qayta tiklanuvchi energiya ishlatilganda bu ko‘rsatkich 78% ga yetadi. Yevropa Ittifoqi va Xalqaro energiya agentligi hisob-kitoblari 60-66% atrofida. Germaniya Atrof-muhit vazirligi zamonaviy avtomobillar 80% gacha kamaytirishi mumkinligini ma’lum qildi.
Biekerning ta’kidlashicha, batareya ishlab chiqarish hali ham ekologik muammo bo‘lib qolmoqda, ammo texnologiya rivojlanib bormoqda. LFP batareyalar kamroq chiqindi chiqaradi va tobora ommalashmoqda. Yevropada batareya ishlab chiqarish kengaymoqda, Yevropa Komissiyasi 1,5 milliard yevro foizsiz kredit ajratdi. Elektr tarmog‘i 70% dan ko‘proq dekarbonizatsiya qilingan va 2040-yilga borib deyarli to‘liq tozalanadi. Eurelectric vakili Gabrielle Klarkning aytishicha, hayot tsiklini baholash yoki egzoz chiqindilari bo‘yicha qanday baholansa ham, batareyali elektr avtomobillar afzal texnologiya bo‘lib qolaveradi.
Biekerning fikricha, bozor siyosatdan ko‘ra ko‘proq hal qiluvchi rol o‘ynaydi: «Kelajak elektr bo‘ladi, Yevropa siyosatchilari yoki nemis avtomobil ishlab chiqaruvchilari nima o‘ylashidan qat’i nazar». Germaniyada o‘tkazilgan so‘rovga ko‘ra, 54% iste’molchi keyingi avtomobil sifatida elektr avtomobilni ko‘rib chiqishga tayyor. Bieker raqobatbardoshlik va iqtisodiy rivojlanish uchun elektrlashtirishni tezlashtirish kerakligini ta’kidladi.
Source: www.dw.com