Janubi-Sharqiy Osiyo mintaqasida so'nggi ikki oy davomida kuzatilgan kuchli o'rmon yong'inlari natijasida yuzaga kelgan zaharli smog Malayziya va Singapur osmonini qoplab oldi. Ushbu ekologik inqiroz fonida jamoatchilik tomonidan ifloslantiruvchilarni huquqiy javobgarlikka tortish talablari keskin kuchaydi va mazkur masala dolzarb muhokamalar markaziga aylandi.

Garchi qog'ozda Janubi-Sharqiy Osiyo Davlatlari Uyushmasi (ASEAN) doirasida transchegaraviy havo ifloslanishiga qarshi kurashish bo'yicha 2002 yilda imzolangan kelishuv mavjud bo'lsa-da, amalda uning ijro mexanizmlari yetishmayapti. Xususan, ushbu bitim Xalqaro Sud kabi sud organlari tomonidan majburiy ijro etish vakolatiga ega emas va nizolar faqatgina diplomatiya yo'li bilan hal qilinishi ko'zda tutilgan.

Mintaqaviy davlatlar, jumladan Malayziya va Singapur Indoneziya hududida sodir bo'layotgan yong'inlar bo'yicha ochiq tanqidlardan tiyilib, asosan yordam taklif qilish bilan cheklanmoqda. Ekspertlarning fikricha, ASEANga xos bo'lgan konsensus va ichki ishlariga aralashmaslik tamoyili hamda diplomatik ehtiyotkorlik keskin chora-tadbirlar ko'rilishiga to'sqinlik qilmoqda.

Diplomatik sa'y-harakatlar kutilgan natijani bermagach, e'tibor mamlakatlarning o'z ichki qonunchiligidan transchegaraviy masofada foydalanish imkoniyatlariga qaratildi. Jumladan, Singapur 2014 yilda qabul qilingan Transchegaraviy smog ifloslanishiga qarshi qonun asosida xorijdagi kompaniyalarni javobgarlikka tortish vakolatiga ega bo'lsa-da, Indoneziya rasmiylarining to'g'ridan-to'g'ri yordam va dalillarisiz amalda jazo choralarini qo'llash qiyinligicha qolmoqda.

Source: www.aljazeera.com