O‘zbekistonda soliq organlari tadbirkorlarning shaxsiy bank kartalariga P2P o‘tkazmalari orqali tushumlarni yashirish holatlarini aniqlash maqsadida monitoringni kuchaytirdi. Ijtimoiy tarmoqlarda fuqarolarning soliq inspeksiyalariga chaqirilayotgani haqida xabarlar tarqalmoqda.
2026-yil 6-aprelda Soliq qo‘mitasi raisi Farrux Po‘latov davlat rahbari bilan uchrashuvda P2P o‘tkazmalari monitoringi masalasini ko‘tardi. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, P2P operatsiyalari monitoringi, tovarlarni markalash va boshqa choralar orqali joriy yilda byudjetga qo‘shimcha 30 trillion so‘m tushum ta’minlash rejalashtirilgan.
May oyi o‘rtalarida ijtimoiy tarmoqlarda muntazam ravishda shaxsiy kartalariga P2P o‘tkazmalari orqali pul oluvchi shaxslar soliq organlariga chaqirilayotgani haqida mish-mishlar tarqaldi. Telegram-kanal «Potrebitel.Uz» xabariga ko‘ra, bir shaxs uch yil ichida 2500 ta P2P tranzaksiyani amalga oshirgan va unga oylar bo‘yicha tranzaksiyalar soni va summasi ko‘rsatilgan hujjat taqdim etilib, tushuntirish berish talab qilingan.
Internetda soliq organi tomonidan tadbirkorga yuborilgan xabarnoma fotosurati tarqaldi. Unda P2P orqali savdo tushumini yashirish fakti «soliq organidagi ma’lumotlar va tashqi manbalardan olingan ma’lumotlar asosida» aniqlangani aytiladi. Xabarnomada 2025-yil yanvar-noyabr oylari uchun jismoniy shaxsning P2P aylanmasi summasi ko‘rsatilgan.
Soliq qo‘mitasi 13-may kuni bayonot bilan chiqib, «ayrim» xo‘jalik subyektlari tomonidan P2P orqali savdo qilish holatlari tahlil qilinayotganini ma’lum qildi. Qo‘mita bu jarayon «jazolash yoki bosim o‘tkazishga emas, balki iqtisodiy adolatni ta’minlash, yashirin aylanmani qisqartirish va qonun doirasida ishlaydigan tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan»ligini ta’kidladi.
Iqtisodchi Shuhrat Qurbonov soliq organlarining harakatlariga munosabat bildirib, tekshiruv mezonlari noaniqligini, bank sirlarining ommaviy buzilishi qonuniyligiga shubha borligini aytdi. U Qozog‘iston tajribasini misol qilib keltirdi: u yerda uch oy ichida bir kartaga 100 dan ortiq o‘tkazma tushsa va ma’lum chegaradan oshsa, tahlil qilinadi.
Qurbonov P2P tranzaksiyalari naqd pulga nisbatan afzalroq ekanini, ammo tekshiruvlar qonunchilikda aniq belgilanishi kerakligini ta’kidladi. «Bank siri to‘g‘risida»gi qonunning 11-moddasiga ko‘ra, bank siri ma’lumotlari soliq organlariga qonun hujjatlariga muvofiq taqdim etiladi, biroq bu norma ommaviy buzilish huquqini beradimi, degan savol ochiq qolmoqda.
Source: kun.uz